Depressie en verslaving

Je wordt al weken moe wakker en de somberheid trekt niet meer weg. Om de dag door te komen drink je alcohol of gebruik je drugs en zo ontstaat de combinatie van depressie en verslaving. Het zijn twee problemen die elkaar erger maken en die je daarom het beste samen aanpakt.

Een depressie is een ziekte die je stemming, denken en lichaam beïnvloedt. Iedereen voelt zich weleens somber en zo'n gevoel trekt na een tijdje weer weg. Bij een depressie gebeurt dat niet. De somberheid houdt minstens twee weken aan, bijna elke dag en het grootste deel van de dag. Daarnaast verlies je je interesse en plezier in dingen die je normaal graag doet. Daardoor kun je je ook leeg voelen: geen verdriet, maar ook geen blijdschap. Hoe hard je ook je best doet, dat gevoel gaat niet weg.

Welke symptomen depressie precies geeft, verschilt per persoon. Misschien voel je je vooral heel erg somber, maar het kan ook dat je juist bijna niets meer voelt. Toch keren bepaalde klachten bij dit ziektebeeld steeds terug. Gebruik je daarnaast een middel, dan is soms lastig te zien welke klachten bij de depressie horen en welke bij het gebruik. Herken je meerdere van onderstaande depressiesymptomen? Dan kan het helpen om er met ons over te praten.

Kernklachten en bijkomende klachten van een depressie

Twee klachten vormen de kern van een depressie. Zonder minstens één van deze twee is er geen sprake van een depressie:

• je voelt je bijna elke dag somber, leeg of neerslachtig
• je beleeft geen plezier meer, ook niet aan dingen waar je eerst van genoot

Daarnaast horen deze klachten bij het ziektebeeld:

• je slaapt slecht of juist heel veel
• je eet minder of juist meer dan normaal en je gewicht verandert
• je bent moe en hebt weinig energie, ook na rust
• je voelt je waardeloos of hebt sterke schuldgevoelens
• je kunt je slecht concentreren en moeilijk beslissingen nemen
• je beweegt en denkt trager of je bent juist onrustig
• je denkt aan de dood of hebt het gevoel dat het leven geen zin heeft

Losse klachten, zoals slecht slapen of moeheid, passen ook bij stress of angst. Bij een depressie gaat het om de combinatie: minstens één kernklacht, samen met meerdere andere klachten, minstens twee weken lang.

Zware depressiesymptomen

Een depressie kan licht, matig of zwaar zijn. Bij een lichte depressie kun je je werk en dagelijkse dingen nog doen, al kost dat veel moeite. Bij zware depressiesymptomen komt je dagelijkse leven bijna stil te staan. Werken, boodschappen doen of jezelf verzorgen lukt nauwelijks nog. Je trekt je terug van vrienden en familie. Misschien voel je je wanhopig of voel je juist helemaal niets meer. Ook gedachten aan de dood of aan zelfdoding horen bij een zware depressie.

Denk je aan zelfdoding? Praat erover met iemand die je vertrouwt en zoek snel hulp.

Er is niet één antwoord op de vraag welke oorzaken depressie kan hebben. Een depressie ontstaat door een samenspel van factoren die per persoon verschilt. Soms is er een duidelijke aanleiding, soms groeien de klachten geleidelijk zonder aanwijsbare reden. De bekendste oorzaken van een depressie zijn:

• Alcohol en drugs. Middelen kunnen een depressie uitlokken, verergeren of in stand houden. Verderop op deze pagina lees je hoe dat werkt.
• Erfelijkheid. Komt depressie in je familie voor? Dan ben je er mogelijk gevoeliger voor.
• Ingrijpende gebeurtenissen. Bijvoorbeeld het verlies van een dierbare, een scheiding, ontslag of nare jeugd.
• Langdurige stress. Sta je lange tijd onder druk, dan raken je lichaam en geest uitgeput.
• Lichamelijke factoren. Een verstoorde balans van signaalstoffen in je hersenen (stofjes die je stemming regelen), maar ook ziekte of hormonale veranderingen.
• Persoonlijke eigenschappen. Ben je perfectionistisch, onzeker of pieker je veel? Dan ben je mogelijk kwetsbaarder.

Welke gevolgen depressie heeft, hangt af van hoe zwaar de klachten zijn en hoe lang ze duren. Blijven de klachten bestaan, dan merk je dat op steeds meer plekken: op je werk, in je relaties en aan je lichaam. Juist daarom is het belangrijk om er op tijd iets aan te doen.

Gevolgen voor je werk, relaties en lichaam

Op je werk of school merk je een depressie al snel: concentreren kost moeite en taken blijven liggen. Ook relaties komen onder druk te staan, omdat je partner, familie of vrienden niet goed begrijpen wat er met je gebeurt. Jij hebt op jouw beurt de energie niet om het uit te leggen, waardoor je je steeds verder terugtrekt. Zo kan een isolement ontstaan dat de sombere gevoelens verder versterkt. Daarnaast verzwakt een depressie je lichaam door slecht slapen, weinig bewegen en ongezond eten.

Voel je je door de depressie somber, leeg of wanhopig, dan lijken alcohol of drugs een oplossing: na het drinken of gebruiken voel je je een paar uur beter. Daarna komt de somberheid terug, nu met schuldgevoel en schaamte erbovenop. Dus grijp je opnieuw naar het middel. Dit heet zelfmedicatie: je zet het middel in als medicijn tegen je klachten. Maar dat medicijn werkt kort en maakt de klachten daarna juist erger.

Depressie door drugs of alcohol

Een depressie door drugs of alcohol ontstaat doordat het middel zelf je stemming aantast. Alcohol verdooft: het verstoort je slaap en de stofjes in je hersenen die je stemming sturen. Cocaïne en speed geven eerst energie, maar daarna volgt een terugslag (de crash) waarin je je uitgeput en somber voelt. En langdurig blowen kan lusteloosheid en verlies van motivatie versterken.

Let op: alcohol en slaap- en kalmeringsmiddelen (zoals benzodiazepinen) zijn ook lichamelijk verslavend. Stop je daar na langdurig en fors gebruik plotseling mee, dan kan dat gevaarlijk zijn. Naast trillen, zweten en angst kun je een epileptische aanval krijgen of een delier: een ernstige verwardheid waarbij je dingen ziet of hoort die er niet zijn. In het ergste geval is dat levensbedreigend. Bouw daarom nooit in je eentje af, maar doe dit onder medische controle, samen met ons.

Na een eerdere depressie kunnen de klachten later opnieuw terugkomen. Een terugval is niets om je voor te schamen: die hoort bij het ziektebeeld en zegt niets over jouw inzet. Wel kun je een depressieterugval op tijd leren herkennen. Bij de combinatie met een verslaving is dat extra belangrijk, omdat een sombere periode de trek vergroot en gebruik de somberheid weer aanwakkert.

Signalen van een terugval herkennen

Een terugval kondigt zich in kleine stappen aan. Denk aan slechter slapen, meer piekeren, afspraken afzeggen, je terugtrekken of weer trek krijgen in het middel (craving). Merk je zulke signalen bij jezelf op, dan is dit het moment om hulp te vragen. Hoe eerder je ingrijpt, hoe kleiner de kans dat de klachten weer erger worden.

Worstel je met sombere gevoelens en met een verslaving? Dan verdien je hulp met aandacht voor allebei. Onze zorgprofessionals zijn gespecialiseerd in de combinatie van verslaving en depressie.

Dubbele diagnose: twee problemen, één behandeling

Heb je zowel een depressie als een verslaving, dan noemen we dat een dubbele diagnose. Na een tijd is niet altijd meer te zeggen wat er eerst was en voor de behandeling maakt dat ook niet uit. Stop je alleen met gebruiken, dan blijft de depressie bestaan en is de kans groot dat je opnieuw naar het middel grijpt. Behandel je alleen de depressie terwijl je blijft gebruiken, dan houdt het middel de sombere klachten in stand. Daarom behandelen we bij jou de verslaving en besteden we aandacht aan het onderliggende probleem: de depressie.

Hoe ziet de behandeling eruit?

De behandeling begint met een eerste gesprek over jouw situatie. Daarin kijken we samen hoe lang de klachten spelen, wat je gebruikt en wat jij wilt bereiken. Daarna stellen we een behandelplan op dat bij jou past. Zo werk je stap voor stap aan je mentale gezondheid en kom je van het verslavende middel af. 

Hoe lang stel je dit telefoontje al uit? Je hoeft vandaag niet alles op te lossen; een gesprek is genoeg om te beginnen. Bel ons op 040-303 2626 en vertel je verhaal. Samen kijken we wat er speelt en welke hulp bij jou past. Ook als je twijfelt of jouw gebruik een probleem is, ben je welkom. Bel vandaag nog en zet de eerste stap naar een leven zonder depressie en verslaving.