Verslaving

Een verslaving kan langzaam je leven binnensluipen. Wat in het begin misschien ontspanning, afleiding of plezier gaf, kan na verloop van tijd steeds meer invloed krijgen op hoe je je voelt, denkt en leeft. Misschien merk je dat je vaker gebruikt dan je eigenlijk zou willen. Of dat stoppen moeilijker is dan je dacht.

Twijfel je of er sprake kan zijn van een verslaving bij jezelf of bij iemand in je omgeving? Op deze pagina lees je wat verslaving precies is, hoe het ontstaat, welke signalen erop kunnen wijzen en wat je kunt doen wanneer gebruik of gedrag uit de hand dreigt te lopen.

Een verslaving is een situatie waarin iemand de controle over het gebruik van een middel of bepaald gedrag steeds meer verliest. Dat kan bijvoorbeeld gaan om alcohol, drugs of medicijnen, maar ook om gedrag zoals gokken of gamen.

In het begin geeft het gebruik vaak een prettig gevoel. Middelen kunnen bijvoorbeeld zorgen voor ontspanning, energie, zelfvertrouwen of een tijdelijke ontsnapping aan stress of zorgen. Dit effect werkt via het beloningssysteem in de hersenen.

Na verloop van tijd kunnen de hersenen gewend raken aan dit effect. Hierdoor kan iemand steeds vaker of meer gaan gebruiken om hetzelfde gevoel te ervaren. Het gebruik wordt dan minder een keuze en meer een behoefte.

Wat ooit begon als iets plezierigs kan daardoor langzaam veranderen in iets dat een grote rol speelt in het dagelijks leven.

Veel mensen vragen zich af wanneer gebruik precies een verslaving wordt. Dat is niet altijd eenvoudig te bepalen.

Een belangrijk kenmerk van verslaving is verlies van controle. Iemand wil bijvoorbeeld minderen of stoppen, maar merkt dat dit niet lukt.

Andere signalen kunnen zijn:

• vaker gebruiken dan gepland
• steeds meer nodig hebben voor hetzelfde effect (tolerantie)
• blijven gebruiken ondanks negatieve gevolgen
• veel bezig zijn met het middel of gedrag
• onrust of spanning wanneer je niet kunt gebruiken

In de medische wereld wordt een verslaving vastgesteld aan de hand van criteria uit de DSM-5, een diagnostisch handboek voor psychische aandoeningen. Je hoeft niet aan alle kenmerken te voldoen om te spreken van een verslavingsprobleem.

Twijfel je over je gebruik? Dan kan het helpen om hier eens eerlijk bij stil te staan of er met iemand over te praten. Neem gerust contact op of bel naar 040-303 2626 voor meer informatie of een behandeling.

De symptomen van verslaving kunnen per persoon verschillen. Toch zijn er een aantal signalen die regelmatig voorkomen wanneer gebruik of gedrag problematisch wordt.

Controleverlies

Je gebruikt vaker of langer dan je van plan was. Pogingen om te minderen of te stoppen lukken niet goed.

Craving

Er ontstaat een sterke drang om te gebruiken. Je denkt vaak aan het middel of aan het gedrag.

Tolerantie

Je hebt steeds meer nodig om hetzelfde effect te voelen.

Ontwenningsverschijnselen

Wanneer je stopt of minder gebruikt, kun je lichamelijke of psychische klachten krijgen.

Blijven gebruiken ondanks gevolgen

Ook wanneer gebruik problemen veroorzaakt, bijvoorbeeld in relaties, werk of gezondheid, lukt het niet om ermee te stoppen.

Vaak gaat het niet om één enkel signaal, maar om een combinatie van veranderingen in gedrag, gevoelens en functioneren.

Verslaving kan verschillende vormen aannemen. Grofweg wordt onderscheid gemaakt tussen middelenverslaving en gedragsverslaving.

Een verslaving ontstaat meestal niet door één oorzaak. Vaak gaat het om een combinatie van biologische, psychologische en sociale factoren.

Genetische aanleg

Verslaving komt in sommige families vaker voor. Erfelijke factoren kunnen invloed hebben op hoe gevoelig iemand is voor verslaving.

Psychische klachten

Mensen met bijvoorbeeld angst, depressie, trauma of stress hebben een groter risico om middelen te gebruiken als manier om met moeilijke gevoelens om te gaan.

Biologische factoren

Iedereen reageert anders op middelen. Sommige mensen ontwikkelen sneller tolerantie of ervaren sterkere cravings.

Omgevingsfactoren

Ook de omgeving speelt een rol. Denk aan stress, eenzaamheid, sociale druk of een omgeving waarin middelengebruik normaal is.

Deze factoren kunnen elkaar versterken. Daardoor kan een verslaving zich geleidelijk ontwikkelen.

Een verslaving kan invloed hebben op verschillende gebieden van het leven. Soms wordt de impact pas echt zichtbaar wanneer iemand probeert te stoppen.

Lichamelijke gevolgen

Middelengebruik kan leiden tot vermoeidheid, slaapproblemen, verminderde weerstand of schade aan organen.

Mentale gevolgen

Verslaving kan gepaard gaan met somberheid, angst, prikkelbaarheid of concentratieproblemen.

Sociale gevolgen

Relaties met partners, familie of vrienden kunnen onder druk komen te staan. Soms trekken mensen zich terug of ontstaan er conflicten.

Financiële gevolgen

Uitgaven aan middelen of gedrag kunnen leiden tot geldproblemen, schulden of problemen op werk.

Niet iedereen ervaart dezelfde gevolgen, maar een verslaving kan op meerdere vlakken invloed hebben op het dagelijks functioneren.

Wanneer iemand stopt met een middel waar het lichaam aan gewend is geraakt, kunnen ontwenningsverschijnselen optreden.

Deze kunnen zowel lichamelijk als psychisch zijn.

Mogelijke klachten zijn bijvoorbeeld:

• onrust of prikkelbaarheid
• slaapproblemen
• zweten of trillen
• somberheid of angst
• sterke drang om opnieuw te gebruiken

De ernst van afkickverschijnselen verschilt per middel en per persoon. Soms kan een behandeling om te stoppen helpen om deze periode beter door te komen.

Herstellen van een verslaving is vaak een proces dat tijd en ondersteuning vraagt. De juiste behandeling kan per persoon verschillen.

Behandeling kan bijvoorbeeld bestaan uit:

• gesprekken met een behandelaar
• therapie gericht op gedrag en patronen
• hulp bij stoppen of afbouwen
• behandeling van onderliggende psychische klachten
• ondersteuning bij het voorkomen van terugval

Bij CACN kijken we samen naar wat er nodig is in jouw situatie. Dat kan variëren van een oriënterend gesprek tot een uitgebreider behandeltraject. Ons team is al jarenlang gespecialiseerd in hulp bij verslaving en beschikt over een HKZ-certificering en een WTZa-vergunning.

Veel mensen zoeken informatie over verslaving omdat ze ergens voelen dat er iets veranderd is. Misschien gebruik je vaker dan je zou willen, merk je dat stoppen lastig is of maak je je zorgen over iemand in je omgeving.

Je hoeft daar niet meteen een label op te plakken. Soms is het al helpend om je situatie eens met iemand te bespreken die hier ervaring mee heeft.

Wil je weten hoe wij hiernaar kijken of welke mogelijkheden er zijn? Neem gerust contact op met ons team. We luisteren naar je verhaal en denken met je mee, zonder oordeel en in jouw tempo.

Je kunt ons bereiken via het contactformulier of telefonisch via 040-303 2626 om met een specialist over verslaving te spreken.