Wanneer wordt drugsgebruik een risico?
Niemand is bij het eerste lijntje of blowtje gelijk afhankelijk. Toch kan de weg van recreatief gebruik naar drugsverslaving korter zijn dan je denkt. Of dat voor jou geldt en in wat voor mate, hangt af van een aantal factoren, bijvoorbeeld het middel dat je gebruikt. De indeling in hard- en softdrugs zegt daarbij niet altijd iets over hoe verslavend of schadelijk het is.
Drugsgebruik in Nederland
Uit onderzoek onder gebruikers tussen 15 en 34 jaar blijkt dat het drugsgebruik in Nederland in een aantal gevallen voorop loopt binnen de Europese Unie (Trimbos-instituut en Ministerie van Veiligheid en Justitie, 2017). Wat cocaïnegebruik betreft, komt Nederland op een tweede plaats. Met XTC en speed staat Nederland op nummer één.
De wet maakt onderscheid tussen harddrugs en softdrugs. Bij die laatste groep gaat het om middelen als cannabis, maar ook om bepaalde slaap- en kalmeringsmiddelen. Bij de eerste categorie kun je denken aan cocaïne en XTC. De termen softdrugs en harddrugs zeggen overigens niets over de schadelijkheid, heftigheid of het risico op een verslaving.
De effecten en symptomen na drugsgebruik
De verschillende soorten drugs zijn op basis van hun effecten in te delen in drie categorieën:
- hallucinerende middelen, zoals ketamine en LSD
- verdovende middelen, zoals alcohol en bepaalde medicijnen
- oppeppende middelen, zoals cocaïne en speed
Sommige drugs bevatten weliswaar bepaalde eigenschappen uit bovenstaande groepen, maar zijn niet heel duidelijk in te delen, zoals lachgas. Ook cannabis geeft verschillende effecten. Deze softdrug werkt verdovend, maar ook hallucinerend.
Afhankelijk van het type drugs wordt de afgifte van bepaalde stofjes in je hersenen afgeremd of juist bevorderd. Daarnaast stimuleren alle drugs het beloningssysteem in je brein en zorgen voor krachtige herinneringen. Daardoor kun je later weer sterk naar het gevoel verlangen die drugs bij je oproepen, de zogenaamde craving.
Daarnaast kun je na langdurig intensief gebruik ontwenningsverschijnselen ervaren. Stop je met gebruiken, dan kan je lichaam daartegen protesteren.
Factoren die verslaving in de hand werken
Of je uiteindelijk verslaafd raakt, hangt af van je psychische kwetsbaarheid, je genen en je sociale omgeving. Daarnaast spelen andere zaken een rol. Denk daarbij aan de redenen waarom je gebruikt. Drugs kunnen een manier zijn om niet aan de pijn te hoeven denken van een nare gebeurtenis uit het verleden. Daardoor voelt het misschien na een tijd alsof je niet meer zonder kunt.
Daarnaast maakt het uit wat voor middelen je neemt. Bij sommige bouw je bijvoorbeeld geleidelijk tolerantie op, terwijl dat bij andere al na enkele weken intensief gebruik ontstaat.
Wanneer ben je verslaafd?
Hoewel de grens tussen risicovol gebruik en verslaving soms onduidelijk is, zijn er wel degelijk kenmerken die aangeven dat je de controle erover kwijtraakt.