Wat is GHB?

Wat is GHB en wat doet het middel met je lichaam? GHB is een heldere, licht zoute vloeistof die je rustig en slaperig maakt. Bij een kleine hoeveelheid voel je vooral het prettige effect: je ontspant en wordt vrolijk, alsof je iets te veel gedronken hebt. Bij een beetje meer raak je juist verdoofd en bij nog iets meer bewusteloos. Juist die smalle marge maakt het middel anders dan andere drugs.

GHB is de afkorting van gamma-hydroxyboterzuur, een stof die je hersenen zelf aanmaken. Zenuwcellen geven de hele dag seintjes aan elkaar door en die kleine hoeveelheid GHB remt dat verkeer een beetje af. Dat gebeurt via GABA, een natuurlijke ‘rem’ in je hersenen; GHB versterkt de werking daarvan. Als drug neem je precies dezelfde stof, maar in een veel grotere hoeveelheid dan je hersenen ooit zelf maken. Dat afremmen gaat dan veel verder: je wordt eerst rustig en daarna verdoofd.

Hoe ziet GHB eruit en hoe gebruik je het?

GHB is een kleur- en geurloze vloeistof met een licht zoute smaak, nauwelijks te onderscheiden van water. Gebruikers drinken het in kleine hoeveelheden, afgemeten in een dopje van een flesje of een buisje van vijf milliliter. Vanwege de zoute smaak mengen ze het vaak met frisdrank, sap of water. Bij dat afmeten telt elke milliliter: een scheutje te veel kan het verschil zijn tussen een roes en bewusteloosheid.

Welke bijnamen heeft GHB?

Je komt GHB tegen onder bijnamen als 'G', 'een g-tje' of 'vloeibare XTC'. Die laatste naam komt van het vrolijke, uitgaansgevoel dat beide middelen kunnen geven. Toch is de vergelijking misleidend: XTC pept je juist op, terwijl GHB je afremt en slaperig maakt.

Wat GHB met je doet, hangt sterk af van de hoeveelheid die je neemt. Tussen ontspannen, verdoofd en bewusteloos zit soms maar een paar milliliter verschil. Daar komt bij dat dezelfde hoeveelheid niet bij iedereen hetzelfde uitpakt.

Effecten bij een lage dosis

Een lage dosis GHB voelt alsof je een paar glazen alcohol te veel op hebt. Je ontspant, wordt spraakzamer en je remmingen verdwijnen. Ook aanraking en seks kunnen intenser aanvoelen en om die reden duikt GHB op binnen chemsex: het gebruik van drugs tijdens seks. De roes voelt op dat moment prettig en beheersbaar en juist dat maakt bijnemen zo verleidelijk.

Effecten bij een hogere dosis

Neem je iets meer, dan slaat dat prettige gevoel om. Je wordt duizelig en misselijk, je spieren verslappen en je spraak wordt onduidelijk. Rechtop blijven staan lukt dan vaak niet meer. Bij een nog hogere dosis raak je bewusteloos. Gebruikers noemen dat ‘out gaan’.

De eerste effecten merk je meestal binnen een kwartier tot een halfuur en na ongeveer een uur is de werking op zijn sterkst. Daarna zakt die langzaam weg. Omdat het even duurt voordat je iets voelt, neemt iemand soms te snel een tweede dosis. Als beide doses tegelijk gaan werken, komt er in één keer te veel GHB in je lichaam.

Dat wordt nog versterkt doordat je lever GHB maar langzaam afbreekt. Neem je meer dan je lichaam aankan, dan stapelt het overschot zich op. Een twee keer zo hoge dosis levert daardoor niet twee keer, maar bijna vier keer zo veel GHB in je bloed op. Zo ontstaat een overdosis, terwijl je dacht dat je voorzichtig deed.

Out gaan: bewusteloos door GHB

Out gaan lijkt op een diepe slaap, maar het is een vorm van coma. Wat GHB-gebruikers op het verkeerde been zet, is het bijkomen: dat gebeurt vaak plotseling, waarna iemand meteen weer helder is en hooguit wat hoofdpijn overhoudt. Juist daardoor lijkt out gaan een onschuldig onderdeel van het gebruik. Maar dat is het niet. 

Twee dingen maken bewusteloosheid door GHB levensgevaarlijk. De ademhaling kan zo traag worden dat er te weinig zuurstof binnenkomt en dat is de meest waarschijnlijke oorzaak van overlijden door GHB. Daarnaast kan iemand die out is gaan braken en daarin stikken, omdat de slikreflex niet meer werkt.

Ook wie zonder klachten bijkomt, kan schade oplopen. Herhaalde coma's kunnen de hersenen beschadigen, met gevolgen voor het geheugen. Van buitenaf kun je bovendien niet zien hoe ernstig het is: of iemand licht wegzakt of dat de ademhaling gevaarlijk traag wordt. Afwachten is dus nooit een optie. Gaat iemand in jouw omgeving out na het gebruik van GHB? Bel dan direct 112.

Naast het risico op een overdosis maken een paar situaties GHB extra gevaarlijk. Wat die situaties gemeen hebben, is dat je zelf niet merkt dat er iets misgaat. Daardoor voelt gebruik veiliger dan het is.

GHB combineren met alcohol

Het grootste gevaar is de combinatie met alcohol. Alcohol remt je ademhaling op dezelfde manier als GHB, dus samen versterken ze elkaar. Daardoor daalt het zuurstofgehalte in je bloed verder en kun je bij een dosis die veilig aanvoelt toch bewusteloos raken. Dezelfde waarschuwing geldt voor slaapmiddelen, kalmeringsmiddelen en ketamine.

Wat je onder invloed niet doorhebt

Daarnaast kan GHB een stuk van je geheugen wissen: na gebruik weet je soms niet meer wat er is gebeurd. In combinatie met de ontremmende werking maakt dat je kwetsbaar voor situaties die je niet wilde, zoals onveilige seks. Ook je reactievermogen is sterk vertraagd, terwijl je zelf het gevoel kunt hebben dat het meevalt. Deelnemen aan het verkeer is daarom riskant.

Twee dingen bepalen mede hoe gevaarlijk GHB is: waar het vandaan komt en hoe de wet ertegenaan kijkt.

Het verschil tussen GHB en GBL

GBL is de grondstof waaruit GHB gemaakt wordt. Op zichzelf is het een schoonmaakmiddel uit de industrie, bijvoorbeeld om velgen mee te reinigen. Sommige gebruikers drinken GBL puur, omdat het goedkoper en makkelijker te krijgen is. Je lever maakt er binnen een minuut GHB van, dus je krijgt uiteindelijk hetzelfde middel binnen. Het verschil is dat het veel sneller gaat en dat dezelfde hoeveelheid GBL meer GHB oplevert. Je voelt de werking dus harder aankomen dan je verwacht en je hebt nauwelijks tijd om te merken dat je te veel hebt genomen. Onverdund kan GBL bovendien je slokdarm en maag ernstig beschadigen.

GHB en de wet

GHB verhuisde in 2012 van lijst II naar lijst I van de Opiumwet. De overheid ziet het middel daarmee als harddrug, in dezelfde categorie als cocaïne en heroïne. Het maken, verhandelen en bezitten van GHB is strafbaar en sinds die wetswijziging geldt dat ook voor de handel in grondstoffen zoals GBL. Ook rijden onder invloed van GHB is strafbaar.

Hoe snel je afhankelijk wordt van GHB, verschilt per persoon. Gebruik je het een enkele keer, bijvoorbeeld op een feest, dan is die kans klein. Het risico ontstaat wanneer af en toe gebruiken overgaat in dagelijks gebruik. De roes duurt maar een paar uur, dus wie hem wil vasthouden, schenkt al snel een nieuw dopje in. Doe je dat een aantal weken achter elkaar dagelijks, dan raakt je lichaam aan GHB gewend en verandert de reden waarom je een dopje neemt. Je neemt het niet meer om je goed te voelen, maar om te voorkomen dat je je beroerd voelt. Dat is het punt waarop er een GHB-verslaving is ontstaan.

Waarom je nooit zomaar moet stoppen met GHB

Plotseling stoppen met GHB na langdurig, dagelijks gebruik is levensgevaarlijk. De eerste afkickverschijnselen beginnen één tot acht uur na de laatste dosis: trillen, zweten, misselijkheid, slapeloosheid en onrust. Binnen een dag kunnen daar ernstige klachten bij komen, zoals hallucinaties, heftige angst, een delier en epileptische aanvallen. Stoppen hoort daarom altijd onder medisch toezicht te gebeuren, waarbij de dosis stap voor stap wordt afgebouwd. Wij kunnen je daarbij helpen.

Merk je dat GHB een vaste plek in je week heeft gekregen? Of maak je je zorgen om iemand in je omgeving die GHB gebruikt? Je hoeft daar niet alleen mee rond te blijven lopen. Bij CACN Verslavingszorg werken behandelaren die dagelijks met GHB-gebruikers en hun naasten spreken. Tijdens het gesprek krijg je direct antwoord op je vragen. Bel 040-303 2626 en leg je situatie voor aan ons team. Samen bespreek je dan wat GHB is en wat het met jou of een ander doet.