Gevolgen van drugs voor je lichaam en geest

De gevolgen van drugs lopen sterk uiteen. Wat drugs met je doen, hangt af van het middel, de hoeveelheid en hoe lang je gebruikt. Misschien merk je zelf al iets aan je slaap, stemming of lichaam. Of merk je dat er iets mis is met iemand anders, zonder dat je weet wat. Hoe intensiever en hoe langer iemand gebruikt, hoe groter de kans op blijvende schade.

De gevolgen verschillen per middel en per persoon. Een oppepper belast je lichaam op een andere manier dan een verdovend middel. Oppeppers, zoals cocaïne of speed, jagen je hartslag en bloeddruk omhoog. Daardoor kan je lichaam oververhit raken en krijgt je hart het zwaar te verduren, soms tot een gevaarlijke hartritmestoornis aan toe. Verdovende middelen, zoals heroïne of GHB, doen het tegenovergestelde: ze vertragen je hartslag en ademhaling, wat gevaarlijk wordt als die te ver terugzakken. Ook je leeftijd en gezondheid wegen mee: hoe jonger of kwetsbaarder iemand is, hoe harder drugs aankomen.

Waarom de gevolgen bij jongeren groter zijn

Bij jonge mensen zijn de gevolgen van drugs meestal ingrijpender. Je hersenen groeien namelijk door tot ongeveer je 25e. Drugs kunnen die groei verstoren, waardoor gebruik op jonge leeftijd meer sporen nalaat dan op latere leeftijd. Dat kan je geheugen, concentratie en het reguleren van je emoties raken. Ook is de kans op een verslaving groter wanneer je jong begint, omdat je hersenen dan gevoeliger zijn.

Je hart en bloedvaten krijgen de eerste en de zwaarste klappen van drugs. Bijna elk middel verandert je hartslag en bloeddruk en dat kun je al bij de eerste keer gebuiken voelen. Of je hart nu sneller of juist trager klopt, hangt af van het middel. Wat er daarna gebeurt, hangt af van hoe vaak en hoe lang je gebruikt.

Gevolgen van drugsgebruik op korte termijn

Naast de druk op je hart kun je op de korte termijn ook last krijgen van andere klachten. Denk aan trillen, misselijkheid, uitdroging of een hoge bloeddruk. Ook hoofdpijn, een droge mond of onrustig gevoel horen erbij.

Gevolgen van jarenlang drugsgebruik en zenuwschade

Bij langdurig gebruik stapelt de schade zich op en krijgen je organen minder tijd om te herstellen. Je hart en bloedvaten hebben het zwaar te verduren: je bloeddruk blijft hoog, je hart moet harder werken en je vaten raken beschadigd. Dat vergroot op termijn de kans op hartritmestoornissen, een hartinfarct of beroerte. Ook je lever en nieren krijgen klappen, omdat zij de stoffen steeds moeten afbreken en afvoeren.

Lachgas kan bij veel gebruik je zenuwen aantasten. Dat komt doordat het de opname van vitamine B12 blokkeert, een stof die je zenuwen nodig hebben om goed te werken. Je merkt dat bijvoorbeeld aan tintelingen in je handen of voeten, een slechter geheugen of moeite met bewegen. Dit noemen we zenuwschade: je zenuwcellen werken dan minder goed of raken beschadigd. Lichte zenuwschade herstelt vaak als je op tijd stopt. Is de schade ernstiger of heeft die lang bestaan, dan kunnen klachten zoals tintelingen of geheugenproblemen blijvend zijn.

De geestelijke gevolgen van drugs merk je in je gevoel en je gedachten. Drugs grijpen in op stofjes in je hersenen, zoals dopamine en serotonine. Die bepalen hoe je je voelt: opgewekt of somber, kalm of gespannen. Door drugs raakt die balans verstoord en niet alleen tijdens het gebruik: ook op momenten dat je niet gebruikt, kun je somber of gespannen blijven. Bij langdurig of zwaar gebruik kunnen de klachten ernstiger worden.

Somberheid, angst en onrust

Deze klachten volgen vaak een patroon. Ze zijn het sterkst in de eerste dagen nadat de drug is uitgewerkt, wanneer je geest niet meteen tot rust komt. Bij af en toe gebruiken trekt dat meestal weer bij. Maar bij regelmatig gebruik kunnen de somberheid en onrust ook tussen de momenten van gebruik door blijven bestaan en zich vastzetten.

Wanneer drugs een psychose uitlokken

Sommige middelen kunnen een psychose uitlokken. Je verliest dan tijdelijk het contact met de werkelijkheid en hoort of ziet dingen die er niet zijn. Dit risico is groter als je gevoelig bent voor psychische klachten. Vooral stimulerende middelen, zoals speed, crystal meth en cocaïne, vergroten de kans op een psychose, net als langdurig cannabisgebruik bij mensen die daar gevoelig voor zijn.

Op het moment zelf neem je sneller risico's, bijvoorbeeld in het verkeer of met onveilige seks, omdat je onder invloed slechter inschat wat gevaarlijk is. Op de langere duur zie je een ander soort verandering: je aandacht en concentratie nemen af, waardoor school of werk eronder lijden. Ook je prioriteiten verschuiven, want waar je eerder plezier uit haalde, voelt minder belangrijk, terwijl het gebruik een steeds grotere plek inneemt.

Aan de buitenkant is soms te zien dat iemand veel gebruikt. Je huid kan er bleek en dof uitzien. Sommige mensen vallen af doordat ze minder eten of slechter slapen. Je ogen kunnen rood zijn of je pupillen zijn opvallend groot of klein. Vooral bij oppeppers, zoals crystal meth, krijg je vaak minder trek en droogt je mond uit, wat je gebit aantast.

Drugs raken zelden alleen de gebruiker. Ook je relaties krijgen ermee te maken. Omdat drugs illegaal en duur zijn, komen er vaak geheimen en geldzorgen bij kijken en juist dat zet vertrouwen onder druk. Er kan meer ruzie ontstaan of juist afstand doordat je je terugtrekt.

Er is geen vast moment waarop gebruik omslaat in schade. Wel geldt: hoe vaker, hoe meer en hoe langer je gebruikt, hoe groter de kans dat je lichaam en geest de schade niet meer kunnen herstellen. Ook het combineren van middelen of gebruik op jonge leeftijd versnelt dat proces.

Naast de schade die drugs aanrichten, kan gebruik ook leiden tot een drugsverslaving. Bij een verslaving raakt het beloningssysteem in je hersenen ontregeld: het deel dat je een goed gevoel geeft, reageert steeds sterker op het middel en steeds minder op gewone dingen zoals eten, slapen of contact met anderen. Daardoor ga je het middel steeds meer nodig hebben en kun je er moeilijk mee stoppen, ook als je de nadelen ervaart. Zo'n drugsverslaving heeft gevolgen voor je lichaam, geest en omgeving.

Lichamelijke gevolgen van een verslaving

De lichamelijke gevolgen van een verslaving ontstaan doordat je lichaam went aan het middel. Je hebt steeds meer nodig voor hetzelfde effect en zonder het middel voel je je onrustig of ziek. Hoe ontwenning eruitziet, verschilt sterk per middel. Stop je na langdurig gebruik met een verdovend middel, zoals GHB of heroïne, dan kan je lichaam heftig reageren, met soms gevaarlijke ontwenningsverschijnselen. Bij andere middelen, zoals cannabis, is ontwennen vooral zwaar en vervelend, met klachten als prikkelbaarheid, slecht slapen en gebrek aan eetlust.

Naast de ontwenning kan langdurig gebruik ook blijvende schade aan je organen geven. Bij ketamine is dat bijvoorbeeld de blaas: die kan bij veel en langdurig gebruik zo beschadigd raken dat je vaak moet plassen of pijn krijgt.

Sociale gevolgen van een verslaving

De sociale gevolgen van een verslaving zijn vaak net zo zwaar als de lichamelijke. Gebruik gaat vóór steeds meer andere dingen: je werk, opleiding, hobby's en het contact met mensen die je dierbaar zijn. Er kunnen schulden ontstaan en relaties met familie of vrienden komen onder druk te staan. Soms trek je je terug uit schaamte, waardoor je juist alleen komt te staan op het moment dat je anderen het hardst nodig hebt.

Voor een groot deel wel, ook na een langere verslaving. Zodra je stopt, hoeft je lichaam de drug niet meer te verwerken en komt er ruimte voor herstel. Hoeveel er terugkomt, hangt af van hoe lang en hoe zwaar de schade is opgebouwd. Dat maakt stoppen op elk moment de moeite waard: hoe eerder je begint, hoe meer je lichaam kan terugkrijgen.

Wat herstelt en wat blijvend kan zijn

Het herstel begint vaak bij de basis. Je gaat weer beter slapen en eten en daardoor knappen je huid en energie meestal binnen weken tot maanden op. Ook je stemming en concentratie worden beter, al kan dat langer duren omdat je hersenen tijd nodig hebben om te herstellen. Niet alle schade trekt bij: ernstige schade aan je hart, organen of zenuwen kan blijvend zijn. Wil je weten wat herstel in jouw situatie mogelijk maakt? Neem dan contact met ons op.

Vaak zie je van buitenaf eerder dat er iets speelt dan de gebruiker zelf. De eerste signalen zitten meestal in het uiterlijk en het gedrag. Je merkt bijvoorbeeld dat iemand er bleek en vermoeid uitziet, afvalt, of dat de ogen en pupillen opvallen.

Ook aan de stemming en de dagelijkse dingen valt vaak iets op. Iemand wordt somberder, raakt sneller geïrriteerd of trekt zich terug. Afspraken komt hij of zij niet meer na of er gaat onverklaarbaar geld op. Lichamelijke klachten, zoals hartkloppingen, veel zweten of extreme vermoeidheid, schrijf je als naaste makkelijk aan iets anders toe, terwijl ze ook met gebruik te maken kunnen hebben.

Voor naasten is dit zwaar. Je maakt je zorgen, maar weet niet hoe je het gesprek moet beginnen. Dat gevoel is begrijpelijk, maar je staat er niet alleen voor. Je kunt je zorgen ook eerst met ons team bespreken, nog voordat je er met de ander over praat.

De gevolgen van drugs staan zelden op zichzelf. Lichamelijke klachten, sombere of angstige gevoelens en problemen thuis of op het werk kunnen elkaar versterken. Bij CACN behandelen we die gevolgen niet los van elkaar, maar in samenhang.

Het begint met een intakegesprek

Tijdens het intakegesprek brengen we in kaart welk middel je gebruikt en welke gevolgen je merkt. Ook kijken we of er meer speelt dan alleen de drugsverslaving. Op basis daarvan stellen we een behandeling op die past bij jouw situatie. Bij sommige middelen is het nodig om veilig af te bouwen onder medische controle. Dit noemen we een detox.

Aandacht voor een dubbeldiagnose

Drugsgebruik komt vaak niet alleen. Eronder spelen soms klachten als angst, depressie, trauma, ADHD, autisme of een persoonlijkheidsstoornis. Wanneer een verslaving en een psychische aandoening tegelijk spelen, noemen we dat een dubbeldiagnose. We richten ons dan ook op wat er onder de verslaving speelt en niet alleen op het gebruik zelf.

Als je de gevolgen van drugs herkent, bij jezelf of bij een ander, kan het fijn zijn om er met iemand over te praten. Bij ons kun je vertellen wat er speelt en kijken we samen naar wat je nodig hebt. In één gesprek krijg je een beeld van waar je staat en wat een volgende stap kan zijn. Je kunt ons bereiken op het nummer 040-303 2626. Zo weet je concreet wat de gevolgen van drugs voor jou of je naaste betekenen en wat je eraan kunt doen.