Benzodiazepinen en alcohol

Benzodiazepinen, kortweg benzo's, zijn medicijnen die je van een arts kunt krijgen bij angst, paniek, spanning of slapeloosheid, zoals lorazepam, diazepam, temazepam, oxazepam en Xanax. Benzodiazepinen en alcohol remmen allebei je centrale zenuwstelsel af, waardoor je hersenen prikkels trager doorgeven en je rustiger en suffer wordt. Neem je ze samen, dan tellen die effecten niet bij elkaar op, maar versterken ze elkaar. Een glas wijn bij je tablet komt daardoor harder aan dan hetzelfde glas zonder medicijn.

Dat versterkte effect is vooral gevaarlijk voor je ademhaling, omdat benzo's en alcohol allebei het deel van je hersenen afremmen dat je ademhaling regelt. Je gaat daardoor trager en oppervlakkiger ademen. Krijg je zo te weinig zuurstof, dan kun je buiten bewustzijn raken, in een coma belanden of in het ergste geval overlijden. Ook bij een lage dosis en een paar glazen kun je last krijgen van:

• sterke sufheid
• verwardheid
• moeite met lopen en je evenwicht houden
• trage reacties, waardoor je eerder valt of een ongeluk krijgt
• black-outs, waarbij je achteraf niet meer weet wat je hebt gedaan
• reacties die niet bij je passen, zoals plotselinge agressie

Lorazepam is een benzodiazepine die je van een arts krijgt bij ernstige angst, paniekaanvallen of onrust. Binnen een uur word je er rustiger van en dat effect houdt 8 tot 12 uur aan. Drink je in die uren alcohol, dan reageer je daar veel sterker op dan je gewend bent. Bovendien helpt alcohol niet tegen je angst: een paar glazen geven eerst rust, maar zodra de alcohol uitwerkt, kan de angst sterker terugkomen dan ervoor. Neem je dan een extra tablet, dan komt die bovenop de lorazepam en de alcohol die nog in je lichaam zitten. Zo kun je in een cirkel terechtkomen: de drank maakt je angstiger en daardoor neem je meer lorazepam.

Ook diazepam, bekend als Valium, is een benzodiazepine. Je krijgt het middel bij angst, maar daarnaast bij slaapproblemen, spierspanning en epilepsie. Net als bij lorazepam houdt het effect 8 tot 12 uur aan, zodat een drankje in die uren veel harder aankomt dan je gewend bent. Toch schrijft een arts diazepam ook voor op het moment dat je stopt met drinken. Het middel heeft dan een andere taak, want het vangt de klachten op die ontstaan als de alcohol plotseling wegvalt.

Diazepam bij het afkicken van alcohol

Die klachten kunnen heftig zijn als je lange tijd veel hebt gedronken. Je kunt gaan trillen, zweten en onrustig worden. In het ergste geval krijg je een epileptische aanval of delier: een toestand van ernstige verwardheid die levensgevaarlijk is. Diazepam maakt die afkickverschijnselen minder heftig, terwijl een arts de dosis volgens een vast schema verlaagt zodat je niet aan de diazepam zelf gewend raakt. Drink je in die periode toch, dan loop je dezelfde risico's als bij elke andere combinatie van benzo's en alcohol.

Bij temazepam draait het niet om angst maar om slaap. Het is een benzodiazepine die als slaappil werkt en die je vlak voor het slapengaan inneemt: binnen een uur word je slaperig en de werking houdt 6 tot 8 uur aan. Drink je 's avonds een paar glazen om makkelijker in slaap te vallen en neem je daarna je tablet, dan versterken beide middelen elkaar terwijl je slaapt. Omdat je slaapt, merk je zelf niet dat je ademhaling trager wordt. Bovendien slaap je door alcohol onrustiger, ook als je er sneller door in slaap valt. Zo zorgt de drank juist voor het slechter slapen waartegen je temazepam krijgt.

Oxazepam en Xanax zijn net als lorazepam benzodiazepinen die je vooral bij angst krijgt. Oxazepam is in Nederland een van de meest voorgeschreven benzodiazepinen en krijg je daarnaast bij spanning of slaapproblemen. Xanax is de merknaam van alprazolam en krijg je bij angst- of paniekstoornissen. Omdat je beide middelen tegen angst gebruikt, kan drank ook hier je angst versterken zodra hij uitwerkt, waardoor je sneller een extra tablet neemt.

Gebruik je benzo's en alcohol op die manier regelmatig naast elkaar, dan went je lichaam aan allebei. Je hebt dan steeds meer nodig voor hetzelfde effect: dat heet tolerantie. Bij benzodiazepinen kan die gewenning al na een paar weken ontstaan. Op den duur voel je je zonder de medicijnen en de drank onrustig of ziek. Je neemt ze dan niet meer om rustig te worden of te slapen, maar om je normaal te voelen. Zo kun je een alcoholverslaving en een afhankelijkheid van benzo's tegelijk ontwikkelen.

Stoppen met benzodiazepinen en alcohol

Stop je met allebei tegelijk, dan moet je lichaam wennen aan het wegvallen van twee middelen. De ontwenningsverschijnselen kunnen daardoor zwaarder zijn dan wanneer je met één middel stopt. Bij benzodiazepinen ontstaan ze binnen enkele dagen na het stoppen, bij alcohol kunnen ze levensgevaarlijk worden. Daarom stop je niet in één keer, maar bouw je af in stappen: een zorgprofessional verlaagt je dosis geleidelijk en past het tempo aan als je lichaam heftig reageert.

Bij ons begint je traject met een intakegesprek. Daarin kijken we samen hoe je gebruik eruitziet en of je eerst lichamelijk moet afbouwen in een alcoholdetox. Daarna volg je de ambulante behandeling: je blijft thuis wonen en komt 2 of 3 dagen per week naar onze afkickkliniek. We behandelen daar de verslaving en besteden aandacht aan de onderliggende problematiek. Kreeg je je benzo voor angst, paniek of spanning, dan zijn die klachten na het stoppen namelijk niet vanzelf weg. Hangen ze samen met je verslaving, dan spreken we van een dubbele diagnose en krijgen ze een vaste plek in je behandeling.

Je gebruik bespreken met een zorgprofessional

Twijfel je over je gebruik of wil je ermee stoppen, dan kun je ons bellen op 040-303 2626. Je krijgt in principe meteen een van de zorgprofessionals uit ons gespecialiseerde team aan de lijn, die met je bespreekt hoe je gebruik eruitziet en of je eerst een detox nodig hebt. Wil je liever schrijven, dan kun je via het formulier contact met ons opnemen en je vraag over benzodiazepinen en alcohol stellen.