Het gevoel dat je niet meer zonder dexamfetamine kunt
Je hebt steeds meer dexamfetamine nodig voor hetzelfde effect of je kunt niet meer zonder. Misschien probeerde je al een keer te stoppen en lukte dat niet. Je begon ooit met een recept van je arts om je beter te concentreren of de dag door te komen en nu kan het voelen alsof je vastzit.
Wat dexamfetamine met je doet
Dexamfetamine lijkt op amfetamine en werkt sterk in op je hersenen. Je arts schrijft dexamfetamine alleen op recept voor, als medicatie bij ADD of ADHD en soms bij een slaapstoornis (narcolepsie). Dit is een ziekte waarbij je overdag plotseling in slaap valt. Het middel maakt meer dopamine en noradrenaline vrij in je hersenen. Dopamine en noradrenaline spelen een rol bij je aandacht, motivatie en energie. Gebruik je dexamfetamine zoals je arts voorschrijft, dan blijft je dosis meestal jarenlang stabiel.
Hoe lang werkt dexamfetamine?
Hoe lang dexamfetamine werkt, hangt af van de vorm die je slikt. Een gewone tablet werkt meestal een paar uur; daarna zakt het effect weg en neem je een volgende dosis. Er bestaat ook een vorm met vertraagde afgifte, die het middel langzaam door de dag heen vrijgeeft en zo langer werkt. Hoe je lichaam op het middel reageert, verschilt per persoon. Dat geldt ook voor de bijwerkingen die je kunt krijgen.
De bijwerkingen van dexamfetamine
Naast het gewenste effect kan dexamfetamine bijwerkingen geven. De bijwerkingen van dexamfetamine die je het eerst kunt merken, zijn minder eetlust, waardoor je afvalt, en moeite met slapen of een zenuwachtig gevoel. Minder vaak komen klachten voor als hoofdpijn, hartkloppingen, een snellere hartslag, een droge mond, misselijkheid of buikpijn. Ook je stemming kan veranderen: sommige mensen voelen zich somber, angstig of prikkelbaar, of gedragen zich anders dan normaal. Twijfel je over een bijwerking of houdt die aan? Neem dan contact met ons op.
Waarom dexamfetamine ook een risico geeft
Naast de bijwerkingen zit er nog een ander risico aan dexamfetamine en dat heeft met diezelfde dopamine te maken. Je hersenen raken gewend aan de extra dopamine. Na een tijd is je eigen dopamine, zonder pil, niet meer genoeg en grijp je sneller naar een hogere dosis. Zo glijd je in een sluipend patroon, waarin je het middel niet meer gebruikt om te functioneren, maar om je niet slecht te voelen.
Wanneer gebruik overgaat in verslaving
Juist omdat het zo sluipend gaat, merk je zelf niet altijd het moment waarop gewoon gebruik verandert in afhankelijkheid. Toch zijn er signalen die je waarschuwen dat je gebruik uit de hand loopt:
- Je hebt een hogere dosis nodig om dezelfde focus of energie te krijgen die je in het begin had.
- Je neemt een extra pil om door te werken, langer wakker te blijven of een drukke dag aan te kunnen.
- Je voelt je onrustig, somber of moe als je een dosis overslaat.
- Je gebruikt dexamfetamine niet meer alleen voor je ADD of ADHD, maar ook om je beter of energieker te voelen.
- Je raakt in paniek als je voorraad bijna op is en regelt extra buiten je arts om.
Herken je jezelf hierin? Dan ben je niet meteen verslaafd, maar het kan helpen om er met iemand over te praten. Twijfel je of je gebruik nog gezond is? Leg je vraag gerust aan ons voor, dan kijken we met je mee.
Waarom stoppen met dexamfetamine op eigen kracht lastig kan zijn
Stop je in je eentje met dexamfetamine, dan kun je vastlopen. Dat heeft weinig met wilskracht te maken, maar met de ontwenning. Als je stopt, krijgen je hersenen ineens veel minder dopamine dan ze gewend zijn. Dat tekort merk je in je hele lichaam en aan je stemming.
Die dip na het stoppen kan dagen tot weken aanhouden. Tijdens de ontwenning kun je merken dat:
- je lichaam uitgeput is: je slaapt veel meer dan normaal en komt moeilijk op gang
- je meer trek hebt en aankomt, omdat dexamfetamine je eetlust eerder onderdrukte
- je je leeg of vlak voelt, doordat je hersenen het zonder de extra dopamine moeten doen
- je je moeilijk kunt concentreren, terwijl je het middel juist voor je focus nam
- je sterk verlangt om weer te beginnen, om dat lege gevoel weg te nemen
Juist in deze periode kan de drang om opnieuw te gebruiken sterk worden, omdat dexamfetamine die nare gevoelens tijdelijk wegneemt. Dat kan stoppen op eigen kracht zo zwaar maken.
Waarom de oorzaak meespeelt
Onder de ontwenning speelt soms nog iets anders. Je begon ooit met dexamfetamine om een reden: drukte in je hoofd door ADD, ADHD, een wakker blijf probleem bij narcolepsie of een depressie waar je doorheen probeerde te komen. Zolang je het middel slikte, hield het die klachten op afstand. Stop je, dan komen ze weer terug. En als je je weer somber, druk of futloos voelt, ligt het voor de hand om opnieuw naar een pil te grijpen die dat eerder wegnam. Pak je die onderliggende klachten niet aan, dan kunnen ze net zo zwaar terugkomen als voorheen. Heb je narcolepsie, dan val je overdag weer in slaap; speelt ADHD, dan komt de onrust terug. Dat maakt het niet alleen zwaarder om vol te houden, maar vergroot ook de kans dat je terugvalt op dexamfetamine.
Wat een behandeling bij verslaving aan dexamfetamine inhoudt
Bij CACN Verslavingszorg kijken we naar jouw situatie. Wat gebruik je, hoeveel, en sinds wanneer? En net zo belangrijk: waarvoor begon je het te gebruiken en speelt die reden nog steeds? Wat maakte dat je gebruik uit de hand liep? Op basis daarvan stellen we een behandelplan op maat op dat bij jou past.
Ambulant of klinisch
Bij ons volg je een ambulante behandeling. Dat betekent dat je thuis blijft wonen en 2 of 3 dagen per week naar de kliniek komt. Zo blijf je dicht bij je werk, je gezin en je dagelijkse ritme, en oefen je meteen in je eigen omgeving met wat je leert, op de plek waar je gebruik en je klachten ook echt spelen.
Soms is een klinische opname beter, bijvoorbeeld als je even helemaal weg moet uit je dagelijkse omgeving. Dan kunnen we je doorverwijzen naar onze ketenpartner Connection SGGZ. Wat het beste bij je past, bespreek je vooraf met onze zorgprofessionals.
De eerste stap zetten
De moeilijkste stap is toegeven dat je hulp nodig hebt. Bij ons kun je je verhaal kwijt zonder dat je je hoeft te schamen. Een eerste gesprek is altijd vrijblijvend. We kijken samen waar je staat en wat er mogelijk is. Heb je een vraag of wil je gewoon even praten? Bel ons gerust op het nummer 040-303 2626. We denken graag met je mee over een leven zonder dexamfetamine.