Watervergiftiging

Bij een watervergiftiging zit er zoveel water in je bloed dat het zout erin te sterk verdund raakt. Dat zout heet natrium en houdt het vocht binnen en buiten je cellen in balans. Artsen noemen een watervergiftiging ook waterintoxicatie of hyponatriëmie. Hyponatriëmie betekent dat je bloed te weinig natrium bevat: minder dan 135 millimol per liter, terwijl 135 tot 145 normaal is. Een watervergiftiging komt weinig voor, maar kan levensgevaarlijk zijn.

Je nieren kunnen per uur ongeveer 0,8 tot 1 liter water verwerken. Alles wat je daarboven drinkt, blijft in je bloed achter en verdunt het natrium. Omdat er buiten je cellen dan minder zout zit dan erbinnen, stroomt het water je cellen in en zwellen ze op. Aan je handen en voeten is die zwelling soms te zien. In je hersenen is dezelfde zwelling gevaarlijker, omdat je schedel niet kan meegeven en de druk in je hoofd oploopt.

Of het zover komt, hangt vooral af van het tempo waarin je drinkt. Twee liter verspreid over een dag, inclusief het vocht uit eten, is voor een gezonde volwassene een normale hoeveelheid. Pas als je urenlang sneller drinkt dan je nieren bijhouden, stapelt het water zich op. Zweet je daarbij flink, dan verlies je ook nog zout, waardoor het natrium in je bloed sneller daalt. Als duursporter of bij werk in grote hitte loop je daardoor meer risico.

Bij hoeveel liter water krijg je watervergiftiging?

Hoeveel water tot een watervergiftiging leidt, verschilt daarom per persoon. Je lichaamsgewicht, zoutverlies en de werking van je nieren tellen allemaal mee. Sommige volwassenen krijgen al klachten na drie tot vier liter in een à twee uur.

Tekenen dat je te veel water drinkt

Voordat er klachten ontstaan, geeft je lichaam al tekenen dat je te veel water drinkt. Je nieren maken bij een overschot meer urine aan, waardoor je vaker moet plassen. Die urine is dan bijna kleurloos, terwijl gezonde urine lichtgeel is.

Blijf je ondanks die tekenen doordrinken, dan volgen de eerste symptomen van watervergiftiging. Ze lijken op die van uitdroging, waardoor je ze niet meteen herkent. Hoe verder je natriumgehalte daalt, hoe sterker de klachten worden. Dit zijn de symptomen van te veel water drinken:

• hoofdpijn
• misselijkheid
• overgeven
• een opgezette buik
• opgezwollen handen of voeten
• spierkrampen
• spierzwakte
• duizeligheid
• verwardheid
• vergeetachtigheid
• slaperigheid

Wanneer watervergiftiging levensgevaarlijk wordt

Daalt het natrium nog verder, dan zwellen je hersenen zo ver op dat ze in je schedel bekneld raken. Dat kan leiden tot epileptische aanvallen, een coma of in het ergste geval overlijden. Ook in je longen kan vocht ophopen, waardoor je kortademig raakt. Een ernstige watervergiftiging vraagt daarom om behandeling in het ziekenhuis.

In het ziekenhuis kijken artsen ook naar de oorzaak, want te veel water drinken is niet de enige reden voor hyponatriëmie. Je natriumgehalte kan ook dalen als je lichaam water slecht kwijtraakt, bijvoorbeeld door een nierziekte, leverziekte of hartfalen. Medicijnen kunnen eveneens meespelen: sommige antidepressiva en antipsychotica geven veel dorst, terwijl ontstekingsremmende pijnstillers je nieren water kunnen laten vasthouden. Bij sommige psychische aandoeningen ontstaat bovendien een dwangmatige drang om water te drinken, die artsen psychogene polydipsie noemen.

Bij XTC ontstaat een watervergiftiging doordat je nieren onder invloed van het middel water vasthouden. Dat komt door de werkzame stof MDMA, die je lichaam meer antidiuretisch hormoon (ADH) laat aanmaken. Dat hormoon remt de aanmaak van urine, waardoor plassen soms bijna niet lukt. Tegelijk verhoogt MDMA je lichaamstemperatuur, zodat je via zweet extra zout kwijtraakt. Daarbovenop maakt MDMA minder speeksel aan, waardoor je een droge mond en dorst krijgt, terwijl je lichaam geen extra water nodig heeft. Juist door die combinatie van effecten van XTC is veel water drinken riskant.

Waarom cocaïne en speed dit risico niet geven

Het effect op ADH is wat XTC onderscheidt van andere stimulerende middelen. Cocaïne en speed verhogen ook je lichaamstemperatuur, maar remmen de aanmaak van urine niet. Bij combinatiegebruik, zoals cocaïne en XTC, blijft het risico op watervergiftiging door de MDMA dus bestaan. Oververhitting kan wel bij al deze middelen ontstaan.

Waarom vrouwen eerder een watervergiftiging krijgen

Als vrouw loop je onder invloed van XTC meer risico op een watervergiftiging dan een man. Op een groot dancefeest in Amsterdam had ruim een kwart van de vrouwen die XTC hadden genomen te weinig natrium in hun bloed. Bij de mannen was dat 3 procent, terwijl de vrouwen niet meer pillen hadden genomen. Dat verschil komt deels doordat vrouwen minder lichaamsvocht hebben. Ook het hormoon oestrogeen speelt waarschijnlijk mee, net als een sterkere reactie op XTC met meer dorst en meer moeite met plassen.

Klachten na het feest

Het risico op een watervergiftiging houdt niet op als het feest voorbij is. MDMA blijft minstens 24 uur in je bloed en verhoogt al die tijd de aanmaak van ADH, waardoor een watervergiftiging ook pas thuis kan ontstaan. De klachten lijken dan sterk op die van oververhitting, al is je lichaamstemperatuur bij een watervergiftiging niet verhoogd. Daardoor valt een watervergiftiging na XTC niet altijd meteen op.

Onder invloed van XTC zijn dorst en de aandrang om te plassen geen betrouwbare signalen. Daarom helpt een vaste grens: ongeveer één glas water per uur is genoeg. Die grens geldt ook voor de dag erna, zolang de MDMA nog in je bloed zit. Wil je afkoelen, dan werkt rust op een koele plek beter dan extra drinken. Een waterijsje helpt daarbij tegen een droge mond en koelt je tegelijk af.

Zout aanvullen

Naast minder drinken helpt het om het zout aan te vullen dat je via zweet kwijtraakt. Dat doe je met iets zouts, zoals chips, friet, soep of bouillon. Zoute drop helpt daar niet bij, omdat daarin vooral kalium zit en nauwelijks natrium.

Een watervergiftiging is zelf geen verslaving, maar het XTC-gebruik erachter kan dat wel worden. Merk je dat XTC elk weekend terugkomt of dat je zonder pil niet meer naar een feest gaat? Ook een dinsdagdip die steeds zwaarder wordt, kan een signaal zijn. Na XTC heeft je brein twee tot vier dagen een tekort aan serotonine, waardoor je somber, moe of prikkelbaar kunt zijn. Komt dat patroon steeds terug, dan kan er sprake zijn van een XTC-verslaving.

Behandeling bij CACN Verslavingszorg

Bij een XTC-verslaving behandelen we bij CACN Verslavingszorg de verslaving en besteden we aandacht aan de onderliggende problematiek. Heb je naast het XTC-gebruik ook last van stress, angst of een depressie? Of van een aandoening als ADHD, autisme of een persoonlijkheidsstoornis? Dan heet die combinatie een dubbele diagnose en kijken we in de behandeling naar allebei. Tijdens de ambulante behandeling blijf je thuis wonen en kom je twee of drie dagen per week naar onze locatie in Eindhoven of Utrecht. De behandeling valt onder de vergoeding van de basisverzekering, al kan je eigen risico wel in rekening worden gebracht.

Wil je eerst praten over je XTC-gebruik, dan kun je ons bellen op 040-303 2626. Aan de telefoon vertel je wat er speelt en hoor je wat een behandeling bij ons inhoudt. Ook als je na een watervergiftiging wilt weten wat je gebruik voor je gezondheid betekent, kun je met die vraag bij ons terecht.