GHB-symptomen: zo herken je gebruik en verslaving

GHB-symptomen herken je niet zomaar, want een GHB-roes lijkt sterk op een dronken gevoel. Toch zijn er signalen die typisch zijn voor dit middel: wegzakken zonder dat je alcohol ruikt en steeds op vaste momenten opnieuw gebruiken, ook 's nachts. Misschien maak je je zorgen om iemand in je omgeving en weet je niet of het GHB is. Dan helpt het om te weten waar je op moet letten. Hoe eerder je doorhebt wat er speelt, hoe eerder je iets kunt doen.

Het effect van GHB lijkt op dat van alcohol, maar dan zonder kater. Kort na inname voelt iemand zich ontspannen en vrolijk en maakt makkelijker contact. Diegene kan zich er ook zelfverzekerder en minder gespannen door voelen.

Het effect van GHB op lichaam en gedrag

Naarmate iemand meer GHB neemt, slaat het effect om. Bij een kleine hoeveelheid voelt iemand zich nog vrolijk en ontspannen, maar bij iets meer wordt diegene juist slaperig en suf. Die omslag van vrolijk naar wegzakken kan verrassend snel gaan. GHB versterkt daarnaast seksuele gevoelens, wat verklaart waarom het middel op seksfeesten rondgaat.

Het effect van GHB houdt meestal twee tot drie uur aan. De piek ligt rond een halfuur tot een uur na inname; daarna zakt de roes snel weg. Ook uit het lichaam verdwijnt GHB opvallend snel: na ongeveer twaalf uur toont een test het middel in bloed of urine bijna niet meer aan.

Waarom GHB-gebruik vaak onopgemerkt blijft

Doordat GHB maar kort werkt, hebben anderen vaak niet in de gaten dat iemand het middel gebruikt. De roes is na een paar uur weg en laat geen kater of geur achter, dus even later lijkt er niets aan de hand. Zo kan gebruik lang doorgaan zonder dat de omgeving het merkt.

Signalen van GHB-gebruik zie je vooral aan het lichaam en aan vaste gewoontes. Eén los signaal zegt weinig: iemand die moe is, valt ook weleens onverwacht in slaap. Een combinatie van signalen die steeds terugkomen, is wel een reden om alert te zijn. Kijk daarom naar het patroon, niet naar één moment.

Lichamelijke symptomen van GHB-gebruik

Aan het lichaam zie je vaak de eerste signalen van GHB-gebruik. Let op:

• iemand oogt dronken, maar je ruikt geen alcohol
• wankel lopen, onduidelijk praten en traag reageren
• binnen één avond schommelen tussen klaarwakker en plotseling wegzakken
• heel diep in slaap raken en daar nauwelijks uit wakker te krijgen zijn
• kleine flesjes, buisjes, dopjes of spuitjes zonder naald in tas, jas of kamer

Signalen in gedrag

Ook in gedrag kan GHB-gebruik opvallen. Het duidelijkst is een strak ritme dat niet lijkt te kunnen wachten: iemand moet op vaste momenten even weg of iets innemen, ook als dat sociaal onhandig uitkomt. Lukt dat niet, dan wordt diegene onrustig, prikkelbaar of gaat zweten. Let ook op sterke stemmingswisselingen binnen een paar uur en op gaten in het geheugen na een avond uit.

Twijfel je of het echt GHB is?

Twijfel is geen reden om te zwijgen. De angst om iemand onterecht te beschuldigen houdt naasten soms lang tegen, terwijl je helemaal geen bewijs nodig hebt om je zorgen uit te spreken. Een open vraag zonder verwijt werkt meestal beter dan een directe confrontatie. Zo houd je het gesprek open, ook als het geen GHB blijkt te zijn.

Soms is er geen tijd om een gesprek af te wachten. Het gevaarlijkste signaal is out gaan: iemand raakt plotseling buiten bewustzijn. Dat gebeurt doordat er bij GHB weinig ruimte zit tussen een prettige roes en een overdosis. Een paar tienden van een milliliter kunnen al het verschil maken tussen een fijn gevoel en bewusteloos raken. Gebruikers zien out gaan soms als een onschuldig onderdeel van het gebruik.

Waarom out gaan niet onschuldig is

Out gaan lijkt op diepe slaap, maar het is bewusteloosheid. Wie out gaat, kan stikken in het eigen braaksel of stoppen met ademen. Herhaald out gaan kan de hersenen beschadigen, met gevolgen voor het geheugen. Is iemand na GHB-gebruik niet meer wakker te krijgen of ademt hij of zij vreemd of langzaam? Bel dan direct 112.

Niet iedereen die GHB gebruikt, raakt eraan verslaafd, maar GHB is wel snel verslavend. Al na enkele weken dagelijks gebruik kan iemand lichamelijk afhankelijk raken: het lichaam went aan het middel en protesteert zodra de werking wegvalt. Hoe snel dat gaat, verschilt per persoon. Opvallend is dat mensen met een GHB-verslaving zichzelf lange tijd niet als verslaafd zien, omdat ze vooral de prettige kanten ervaren.

Doseren op de klok: het kenmerk van een GHB-verslaving

Het meest typische symptoom van een GHB-verslaving is doseren op de klok. Omdat GHB maar kort werkt, beginnen de eerste afkickverschijnselen al een paar uur na de laatste dosis. Wie afhankelijk is, neemt daarom elke twee tot drie uur een nieuwe dosis, ook midden in de nacht, soms met een wekker ernaast. Het gebruik draait dan niet meer om de roes, maar om het voorblijven van de ontwenning. Slaap, werk en contact met anderen passen zich aan dat schema aan.

Andere symptomen van GHB-verslaving

Naast het doseren op de klok kunnen deze symptomen van een GHB-verslaving opvallen:

• al binnen enkele uren na de laatste dosis gaan trillen, zweten of onrustig worden, veel sneller dan bij de meeste andere drugs
• steeds meer milliliters nodig hebben voor hetzelfde effect, waarbij de dagdosis langzaam oploopt
• niet door een nacht heen komen zonder tussendoor een dosis te nemen
• altijd een flesje of buisje GHB bij zich hebben, zodat diegene nooit een dosis overslaat

Abrupt stoppen met GHB is gevaarlijk voor iemand die lichamelijk afhankelijk is. Bij GHB reageert het lichaam al binnen enkele uren en kan de ontwenning snel oplopen tot een medisch noodgeval.

De afkickverschijnselen van GHB

De afkickverschijnselen van GHB beginnen één tot acht uur na de laatste dosis. In het begin gaat het om trillen, zweten, misselijkheid, slapeloosheid en onrust. Binnen een dag kunnen daar ernstige klachten bijkomen: hevige angst, een snelle hartslag, hallucinaties, plotselinge verwardheid en soms een insult (een toeval). In de zwaarste vorm ontstaat een delier, een toestand van ernstige verwardheid waarbij iemand dingen ziet of hoort die er niet zijn.

Stoppen kan wel, maar niet alleen

Zie je dat iemand steeds korter na de vorige keer alweer een dosis nodig heeft? Wacht dan niet tot het vanzelf minder wordt, want bij GHB gaat gebruik uit zichzelf zelden minder. Misschien zegt diegene dat stoppen toch geen zin heeft, omdat het niet lukt zonder GHB. Toch klopt dat niet. Stoppen met GHB kan wel veilig. Onder medisch toezicht bouwt iemand het middel stap voor stap af, zodat het lichaam stabiel blijft.

Herken je deze signalen bij jezelf of bij iemand anders? Blijf er dan niet alleen mee rondlopen. Bij CACN Verslavingszorg werken we met zorgprofessionals, waaronder ervaringsdeskundigen, die dagelijks mensen met GHB-problemen behandelen.

Zo'n eerste telefoontje kost moed, dat snappen we goed. Samen kijk je wat er speelt en welke stap bij jou past. Ook als naaste kun je bellen, bijvoorbeeld voor advies over hoe je het gesprek aangaat. Je hoeft het niet alleen uit te zoeken. Bel ons team op 040-303 2626 met al je vragen over GHB-symptomen.