Leveraandoeningen door alcohol

Een leveraandoening door alcohol is schade aan je lever die ontstaat doordat je lange tijd veel drinkt. Dat juist je lever die schade oploopt, komt doordat dit orgaan ongeveer 90 procent van de alcohol afbreekt. Daarbij ontstaat aceetaldehyde, een giftige stof die je levercellen aantast. Drink je jarenlang veel, dan loopt de schade stap voor stap op: van vet in je lever via een ontsteking naar littekenweefsel dat gezond leverweefsel vervangt.

Die eerste stap, vet in je lever, heet levervetting of steatose. Bij de afbraak van alcohol in de lever raakt de vetverwerking in je levercellen ontregeld, waardoor er vet in achterblijft. Dat gebeurt bij meer dan 90 procent van de mensen die langdurig te veel drinken. Meestal merk je er weinig van: hooguit ben je sneller moe of heb je vage buikklachten. Daardoor komt levervetting soms pas toevallig aan het licht, bijvoorbeeld bij een bloedonderzoek of een echo om een andere reden.

Verschil met levervetting zonder alcohol

Op zo'n echo ziet levervetting door alcohol er hetzelfde uit als levervetting door overgewicht of diabetes. Een arts vraagt daarom naar je drinkpatroon om de oorzaak te achterhalen. Spelen overgewicht en veel drinken allebei mee, dan loopt je lever sneller schade op en verloopt een leveraandoening ernstiger. In dat geval helpt afvallen je lever, naast stoppen met alcohol.

Blijf je drinken terwijl je lever al vervet is, dan raakt je lever soms ontstoken. Zo'n leverontsteking door alcohol noemen artsen alcoholische hepatitis. De ontsteking kan ook ontstaan zonder dat er eerst vervetting was. Meestal verloopt die sluipend: je hebt weinig trek, valt af en voelt je moe en zwak. Wordt de ontsteking ernstiger, dan krijg je geelzucht, waarbij je huid geel kleurt en je een geel oogwit door alcohol krijgt.

Acuut leverfalen door alcohol

Naast die sluipende vorm bestaat er een acute leverontsteking, die ontstaat als je in korte tijd een zeer grote hoeveelheid alcohol drinkt. Je krijgt dan koorts en hevige buikpijn en moet overgeven. Deze acute alcoholische hepatitis is de ernstigste vorm van leverschade door alcohol, omdat de werking van je lever plotseling kan wegvallen. Artsen spreken dan van acuut leverfalen, een levensgevaarlijke situatie. Herstel je van zo’n acute ontsteking, dan houdt je lever er soms blijvende schade aan over, meestal in de vorm van cirrose.

Ook zonder acute ontsteking kan cirrose ontstaan, maar dan gaat het langzaam. Blijft je lever jarenlang ontstoken, dan vormt zich littekenweefsel. Dat stadium heet leverfibrose. Het littekenweefsel is stug en kan het werk van gezonde levercellen niet overnemen, waardoor je lever minder goed gaat werken zonder dat je daar zelf iets van merkt. Neemt het littekenweefsel steeds meer gezond weefsel over, dan ontstaat levercirrose.

Levercirrose

Bij levercirrose zit er inmiddels zoveel littekenweefsel in je lever dat levercellen afsterven en het bloed er moeilijk doorheen stroomt. Ongeveer 1 op de 10 mensen die jarenlang zwaar drinken, krijgt uiteindelijk cirrose, meestal na 10 tot 20 jaar. Omdat het bloed moeilijk door je lever komt, hoopt het zich op in de ader die ernaartoe loopt. Daardoor kan er vocht in je buik ophopen en ontstaan er soms spataderen in je slokdarm die kunnen gaan bloeden. Daarnaast ruimt je lever minder afvalstoffen op. Komen die in je hersenen terecht, dan word je suf en verward. In het ergste geval raak je in een coma.

Leverkanker en leverfalen

Op langere termijn vergroot cirrose ook je kans op leverkanker. Zwaar drinken op zich doet dat al flink. Drink je als vrouw dagelijks meer dan vier glazen of als man meer dan zes, dan is die kans ruim vijf keer zo groot als bij licht drinken. Gaat de cirrose verder, dan stopt je lever uiteindelijk met werken. Je hebt dan leverfalen: een levensbedreigende situatie waarin soms alleen een levertransplantatie nog helpt.

Bij al deze stadia geldt dat je pas laat iets merkt van een leveraandoening door alcohol. Dat komt doordat je lever een grote reserve heeft: ook als een deel al beschadigd is, blijft het orgaan zijn werk doen. Pas als de schade ver gevorderd is, kunnen deze symptomen optreden:

• vermoeidheid
• minder eetlust
• misselijkheid
• afvallen
• pijn rechtsboven in je buik
• een gele huid en geel oogwit (geelzucht)
• jeuk
• snel blauwe plekken
• kleine spinvormige bloedvaatjes op je borst en bovenarmen
• rode handpalmen
• een dikke buik door vocht
• sufheid of verwardheid
• borstvorming bij mannen
• uitblijven van de menstruatie bij vrouwen

Jeuk bij een leveraandoening door alcohol

Jeuk uit die lijst hoort meestal bij een later stadium, vooral bij levercirrose. Een beschadigde lever ruimt afvalstoffen minder goed op, waardoor die in je lichaam achterblijven en jeuk kunnen geven. Bij gevorderde cirrose jeukt je hele lichaam, in het begin vooral 's avonds. Soms krijg je er geelzucht, donkere urine of lichte ontlasting bij. Jeuk op zich zegt nog weinig over je lever, maar samen met andere symptomen uit de lijst is het een reden om je lever te laten onderzoeken.

Hoe snel je lever schade oploopt, verschilt per persoon, waardoor een veilige grens niet te geven is. Wel wordt de schade ernstiger naarmate je meer en langer drinkt. Elke dag drinken is daarbij riskanter dan af en toe drinken. Ook eten speelt mee: schiet dat erbij in, dan gaat de schade sneller, omdat je lever te weinig eiwit en energie krijgt om zich te herstellen.

Waarom vrouwen sneller leverschade oplopen

Daarnaast maakt het uit of je man of vrouw bent. Als vrouw loop je bij een kleinere hoeveelheid alcohol al leverschade op, doordat je lichaam naar verhouding meer vet en minder vocht bevat. De alcohol raakt daardoor minder verdund. Ook breekt je maag minder alcohol af voordat die in je bloed komt en is je lever iets kleiner.

Of je lever al schade heeft, kun je zelf niet vaststellen. Een arts voelt eerst of je lever vergroot of gevoelig is en laat daarna meestal een bloedonderzoek en echo doen. Verhoogde leverwaarden in je bloed kunnen op een ontsteking wijzen, al kunnen ze ook een andere oorzaak hebben dan alcohol. Op de echo is te zien of er vet in je lever zit en bij cirrose littekenweefsel. Geven die onderzoeken geen duidelijk beeld, dan neemt de arts soms met een dunne naald een klein stukje leverweefsel weg: een leverbiopsie. Daarmee wordt duidelijk of de afwijkingen bij alcohol passen en hoe ver de schade is.

Of je lever herstelt, hangt af van hoe ver de schade al is. Gaat het om levervetting of een beginnende ontsteking, dan is volledig herstel mogelijk, zolang je helemaal stopt met drinken en dat volhoudt. Is er al littekenweefsel ontstaan, dan remt stoppen de schade af. In een vroeg stadium van cirrose verdwijnt er soms zelfs een deel van dat littekenweefsel. Bij gevorderde cirrose geneest je lever niet meer, maar ook dan heeft stoppen zin: het deel dat nog werkt, blijft gespaard en kan beter gaan functioneren. Wel blijft je kans op leverkanker verhoogd.

Stoppen met drinken is de enige behandeling die de oorzaak van een leveraandoening door alcohol wegneemt. Een arts kan complicaties behandelen, zoals vocht in je buik of spataderen in je slokdarm, maar zolang je blijft drinken, gaat de schade aan je lever door. Toch lukt stoppen niet altijd, ook niet als je weet dat je lever beschadigd is. Bij een alcoholverslaving is je lichaam zo gewend geraakt aan alcohol dat stoppen afkickverschijnselen geeft, terwijl de drang om te drinken steeds terugkomt.

Stop niet zomaar in één keer

Die afkickverschijnselen kunnen gevaarlijk zijn als je al langere tijd elke dag veel drinkt. Stop je dan plotseling op eigen houtje, dan kun je afkickverschijnselen van alcohol krijgen zoals trillen, zweten en paniek. In het ergste geval volgt een epileptische aanval of delier: een toestand van ernstige verwardheid die levensgevaarlijk kan zijn. Veiliger is een detox bij alcohol, waarbij je in één keer stopt onder medisch toezicht, met medicijnen die de ontwenning opvangen.

Behandeling bij CACN Verslavingszorg

Na een eventuele detox begint de behandeling van alcoholverslaving. Die is ambulant: je blijft thuis wonen en komt twee of drie dagen per week naar onze afkickkliniek. Wij behandelen de verslaving en besteden aandacht aan de onderliggende problematiek, zoals stress, somberheid of angst. Heb je naast de verslaving ook last van zulke klachten, dan spreken we van een dubbele diagnose. Het doel is dat je blijvend stopt met drinken, want minderen geeft je lever te weinig kans om te herstellen.

Heeft een arts bij jou een vervette, ontstoken of verlittekende lever vastgesteld en lukt stoppen niet op eigen kracht? Bel dan 040-303 2626. Je kunt ook bellen als er nog geen diagnose is, maar je wel merkt dat stoppen niet lukt. Een van onze zorgprofessionals bespreekt dan met je hoe je drinkt. Daarna hoor je wat een detox en een ambulante behandeling voor je kunnen doen bij leveraandoeningen door alcohol.