Terugval in alcohol

Een terugval in alcohol betekent dat je na een periode zonder drinken terugvalt in je oude drinkpatroon. Je drinkt dan weer vaker, meer of op dezelfde momenten als vroeger, terwijl je juist alcoholvrij wilde blijven. Dat kan na een behandeling gebeuren, maar ook na maanden waarin alles goed ging.

Niet elk glas na het stoppen betekent dat je terugvalt in dat oude patroon. Drink je één keer, bijvoorbeeld op een verjaardag en stop je daarna meteen weer, dan heet dat een uitglijder. Het verschil zit dus niet in dat ene glas, maar in wat er daarna gebeurt.

Waarom een uitglijder snel een terugval wordt

Wat er na dat ene glas gebeurt, is alleen lastig te sturen. Na één keer drinken wordt je trek in alcohol vaak juist sterker en komt die vaker terug. Dat komt doordat je hersenen het fijne gevoel van drinken lang onthouden, ook na maanden zonder alcohol. Door dat verslavingsgeheugen kan één glas snel uitlopen op meer. Stop daarom na een uitglijder meteen en vertel iemand die je steunt wat er is gebeurd.

Een volledige terugval gebeurt zelden van het ene op het andere moment. Meestal sluipt een terugval er geleidelijk in. De gedachte ‘één glas kan wel’ komt vaak pas aan het eind, als je stemming, gedachten en gewoontes al zijn veranderd. Dat een terugval zo ongemerkt kan ontstaan, komt ook doordat drank bijna overal is: in de supermarkt, op verjaardagen, bij etentjes en op de borrel na het werk.

Signalen dat het weer misgaat

Omdat die veranderingen geleidelijk gaan, vallen ze niet altijd meteen op. Deze signalen kunnen erop wijzen dat je herstel van een alcoholverslaving onder druk staat:

• je denkt steeds vaker aan alcohol
• je denkt vooral terug aan de fijne kanten van drinken
• je piekert meer
• je stemming wordt somberder
• je raakt sneller geïrriteerd
• je ziet vrienden en familie minder vaak
• afspraken met jezelf, zoals geen drank in huis, worden losser
• je komt weer op plekken of bij mensen waar vroeger werd gedronken
• een gesprek over je drinken loopt sneller uit op een discussie

Momenten waarop het risico groter is

Wanneer die signalen opspelen, hangt vaak samen met wat er in je leven gebeurt. Een terugval komt vaak op een moment dat je tegenslag hebt, zoals na een ruzie, bij stress op je werk of verdriet. Toch kun je ook terugvallen als alles juist goed loopt, omdat je iets te vieren hebt of het gevoel hebt dat je je drinken weer in de hand hebt. Daarnaast heeft je lichaam alcohol gekoppeld aan vaste momenten, zoals een feestje, voetbal kijken of koken, waardoor juist dan opeens sterke trek kan opkomen. Die trek heet ook wel craving.

Ben je toch teruggevallen, dan is zo snel mogelijk weer stoppen met alcohol het belangrijkste. Hoe je dat veilig doet, hangt af van hoeveel en hoe lang je weer hebt gedronken, want na een periode zonder alcohol reageert je lichaam anders op drank dan vroeger.

Het eerste glas komt harder aan

Dat verschil merk je al bij het eerste glas. In de tijd dat je niet dronk, is je lichaam de alcohol ontwend. Drink je bij een terugval meteen weer net zoveel als vroeger, dan komt dat veel harder aan: je wordt sneller dronken en loopt meer risico op een black-out of een alcoholvergiftiging.

Veilig opnieuw stoppen

Drink je na de terugval weer een tijd veel en vaak, dan gebeurt het omgekeerde en raakt je lichaam opnieuw aan alcohol gewend. In één keer stoppen kan dan afkickverschijnselen geven, zoals trillen, zweten, angst en slecht slapen en soms ook gevaarlijke klachten als een delier of  epileptische aanval. Bel ons in dat geval eerst, zodat je waar nodig onder medisch toezicht kunt stoppen met een alcoholdetox.

Terugkijken zonder jezelf af te rekenen

Ben je weer gestopt met drinken, dan komen vaak schaamte, teleurstelling en de gedachte ‘nu is alles toch al mislukt’ op. Juist die gevoelens maken het makkelijker om opnieuw te gaan drinken. Een terugval zegt niets over je wilskracht, maar laat wel zien op welke momenten je kwetsbaar bent. Kijk daarom terug: wat gebeurde er vlak voordat je ging drinken, waar was je, met wie en hoe voelde je je?

De antwoorden op die vragen vormen de basis van een terugvalpreventieplan: een plan voor de momenten waarop drinken dichtbij komt. Heb je al zo’n plan, vul het dan aan met wat je van deze terugval hebt geleerd. Heb je er nog geen, maak er dan een. Zo’n plan bestaat meestal uit drie delen:

1. Je risicomomenten: de situaties, mensen en gevoelens waarbij je eerder ging drinken.
2. Wat je op zo’n moment doet, bijvoorbeeld iemand bellen, naar buiten gaan of een feestje eerder verlaten.
3. Wat je doet als je toch drinkt: wie je belt en hoe je weer stopt.

Trek laten overgaan zonder te drinken

Het tweede deel van je plan heb je nodig op het moment dat de trek opkomt. Trek in alcohol komt als een golf: het gevoel wordt een tijdje sterker, bereikt een piek en zakt daarna weer af, ook als je niet drinkt. Verzet je je ertegen, dan wordt de trek vaak sterker. Zoek liever afleiding in iets waarbij je nooit dronk, zoals douchen, de hond uitlaten of sporten of praat erover met iemand die je vertrouwt.

Kom je er met zo’n plan alleen niet uit, dan kun je in een behandeling verder werken aan het voorkomen van een terugval. In de behandeling van alcoholverslaving bij CACN Verslavingszorg is daar aandacht voor. Je blijft thuis wonen en komt 2 of 3 dagen per week naar een van onze locaties, waar je in de groep met anderen werkt aan de triggers, gedachten, gevoelens en patronen die tot drinken leiden. Wat je leert, pas je meteen toe thuis, op je werk en bij vrienden, precies de plekken waar je risicomomenten zitten.

Nazorg en je naasten

Die aandacht voor terugval stopt niet als de behandeling klaar is. Al vanaf de intake kijken we welke nazorg je daarna nodig hebt, zodat je herstel doorloopt. In een familiebijeenkomst is daarnaast ruimte om met je naasten te bespreken wat een terugval is en hoe jullie daarmee omgaan.

Ook als je al eerder in behandeling bent geweest, kun je na een terugval bij ons opnieuw aan je herstel werken. Bel ons op 040-303 2626 of vul het contactformulier in. Aan de telefoon spreek je in principe direct iemand van ons team, waarin ook ervaringsdeskundigen werken die uit eigen ervaring weten wat herstel vraagt. Samen kijken we hoe je de draad weer oppakt na je terugval in alcohol.