Xanax (alprazolam)

Xanax is de merknaam van alprazolam, een kalmeringsmiddel uit de groep benzodiazepinen. Je arts kan alprazolam voorschrijven bij ernstige angst of bij een paniekstoornis, waarbij je steeds opnieuw paniekaanvallen krijgt. Het middel maakt je rustig, ontspant je spieren en vermindert je angst. Behalve als medicatie uit de apotheek is Xanax ook als drug in omloop: dan gaat het niet om minder angst, maar om de roes.

Of je Xanax nu op recept slikt of als drug gebruikt, in je hersenen gebeurt hetzelfde. Xanax versterkt daar de werking van GABA, een stof die zenuwcellen afremt. Je zenuwstelsel werkt daardoor trager, zodat de spanning zakt, je spieren ontspannen en je slaperig wordt. Hoe sterk je dat merkt, hangt af van de dosis, van hoe lang je het middel al gebruikt en van hoe jouw lichaam erop reageert.

Hoe snel werkt alprazolam?

Op die rust hoef je niet lang te wachten, want je lichaam neemt een gewone tablet alprazolam snel op. Binnen een paar uur merk je dat je rustiger wordt en bij sociale angst soms al na 1 tot 2 uur. Er bestaat ook een retardtablet: een tablet die de alprazolam niet in één keer, maar geleidelijk over een langere tijd afgeeft aan je bloed. Daardoor duurt het langer voordat je het effect merkt. Je slikt zo'n tablet heel door en kauwt er niet op.

Hoe lang werkt Xanax?

Omdat een retardtablet het middel zo langzaam afgeeft, werkt die ook langer: 12 tot 24 uur, tegenover 8 tot 12 uur bij een gewone tablet Xanax. In je lichaam blijft het middel nog langer aanwezig dan je het effect voelt. Pas na 12 tot 15 uur is de helft afgebroken en bij ouderen gemiddeld na 16 uur. Ook als je de rust niet meer merkt, reageer je dus soms nog trager dan normaal. Daarom mag je tot 72 uur na je laatste tablet geen auto rijden.

Dat tragere reactievermogen is niet de enige bijwerking van alprazolam. De bijwerking die het meest voorkomt, is slaperigheid: meer dan 3 op de 10 mensen worden slaperig of moe van het middel, vooral in de eerste week. Daarnaast kun je last krijgen van:

• duizeligheid
• hoofdpijn
• een droge mond
• verstopping
• concentratieproblemen
• vergeetachtigheid
• verwardheid
• een sombere stemming
• prikkelbaarheid
• onzeker lopen en je evenwicht verliezen

Wanneer Xanax het omgekeerde doet

Xanax hoort je rustiger te maken, maar soms werkt het middel juist andersom. In plaats van rustig word je dan onrustig, opgewonden of agressief en in zeldzame gevallen zie of hoor je dingen die er niet zijn. Ben je ouder, dan is de kans op zo'n reactie groter. Ook val je dan sneller, omdat het middel je spieren verslapt en je coördinatie vermindert.

Wat op recept een bijwerking is, is bij gebruik als drug juist het doel. Je neemt Xanax dan voor de roes: je wordt suf, loom en ontspannen, ongeveer zoals wanneer je dronken bent. Hoe hoger de dosis, hoe sterker dat effect. Je gaat trager en onduidelijker praten, je bewegingen worden onhandig en je kunt dingen vergeten terwijl ze gebeuren. Daardoor weet je de volgende dag soms niet meer wat je de avond ervoor hebt gedaan: een black-out.

Nep-Xanax uit het illegale circuit

Koop je Xanax buiten de apotheek om, dan weet je bovendien niet zeker of je echte Xanax krijgt. Criminele groepen maken namaakpillen die er net zo uitzien, maar een andere benzodiazepine bevatten: een designerbenzo, een namaakstof zonder goedkeuring als medicijn. Aan de pil zie je niet hoeveel werkzame stof erin zit of hoe lang die werkt. Daardoor loop je een groter risico op een vergiftiging.

Dat risico neemt nog verder toe als je Xanax combineert met andere middelen die je zenuwstelsel vertragen. Ze versterken elkaar dan, waardoor het effect veel heftiger is dan van elk middel apart. Dat geldt voor alcohol en GHB, maar ook voor slaapmiddelen, andere kalmeringsmiddelen en sterke pijnstillers.

Xanax en alcohol

Net als andere benzodiazepinen versterkt Xanax de werking van alcohol. Al na een paar glazen word je daardoor sneller suf, verward en onhandig dan van de alcohol alleen. Zo wordt de kans op een val of een ongeluk in het verkeer een stuk groter.

Xanax met opioïden of lean

Nog gevaarlijker dan alcohol is Xanax samen met opioïden, zoals oxycodon, tramadol of de codeïne in lean. Beide soorten middelen remmen je ademhaling. Samen kan die zo traag worden dat je te weinig zuurstof krijgt, met een coma of overlijden als mogelijk gevolg.

Overdosis Xanax

Zo'n trage ademhaling is ook een van de signalen van een overdosis Xanax. Daarnaast word je extreem slaperig, raken je bewegingen ongecoördineerd, verslappen je spieren en daalt je bloeddruk. In het ergste geval raak je bewusteloos of in coma. Met alleen Xanax loopt een overdosis zelden dodelijk af: bij vrijwel alle dodelijke gevallen zijn ook alcohol of andere middelen in het spel. Naloxon, beter bekend als Narcan, heft de werking van opioïden op, maar niet die van Xanax.

Naast die acute risico's is er een risico dat langzamer komt: Xanax is verslavend. Slik je het middel een paar weken elke dag, dan went je lichaam eraan en heb je steeds meer nodig voor hetzelfde effect. Die gewenning heet tolerantie en kan overgaan in lichamelijke afhankelijkheid: je lichaam raakt van slag zodra het middel wegvalt. Daarom mag een behandeling met Xanax volgens de bijsluiter niet langer duren dan 2 tot 4 weken, het afbouwen meegerekend. Het risico is groter als je een hoge dosis slikt, het middel lang gebruikt of eerder verslaafd bent geweest aan alcohol of drugs.

Ontwenning tussen twee pillen

Vooral bij een hoge dosis kun je al afkickverschijnselen krijgen voordat je volgende pil aan de beurt is, dus terwijl je Xanax nog gewoon slikt. Dat komt doordat het middel kort werkt en vrij snel uit je bloed verdwijnt. Je angst komt dan terug, soms zelfs sterker dan voordat je met Xanax begon: dat heet rebound. Juist dat maakt het verleidelijk om je pil eerder te nemen of er een extra bij te slikken, waardoor de afhankelijkheid zichzelf in stand houdt.

Afkickverschijnselen van Xanax

Stop je na langere tijd helemaal of bouw je te snel af, dan blijft het niet bij terugkerende angst. Bij een kortwerkend middel als Xanax kunnen de afkickverschijnselen dan al binnen 1 tot 2 dagen beginnen. Denk aan:

• angst
• onrust
• slapeloosheid
• prikkelbaarheid
• hoofdpijn
• spierpijn en spierkrampen
• buikkrampen
• trillen
• zweten
• hartkloppingen
• braken
• overgevoeligheid voor licht, geluid en aanraking
• verwardheid
• in het ergste geval een epileptische aanval

In één keer stoppen of afbouwen?

Of je die klachten krijgt, hangt af van hoe lang je Xanax al slikt. Na een paar dagen kun je meestal zonder problemen in één keer stoppen. Na langer gebruik bouw je geleidelijk af, over weken tot maanden. Je dosis gaat daarbij steeds een klein stukje omlaag, zodat je lichaam tijd krijgt om aan elke stap te wennen. Hoe groot die stappen zijn, verschilt per persoon.

Lukt dat afbouwen niet of zijn je pillen steeds eerder op dan het recept aangeeft? Dan kun je bij ons terecht. Bij CACN Verslavingszorg behandelen we een medicijnverslaving ambulant: je blijft thuis wonen en komt 2 of 3 dagen per week naar onze afkickkliniek. We behandelen de verslaving en besteden aandacht aan de onderliggende problematiek. De behandeling valt onder de vergoeding van de basisverzekering, al kan je eigen risico wel in rekening worden gebracht.

Veilig afbouwen onder medisch toezicht

Gebruik je Xanax al maanden of jaren, dan bouw je het veiligst af via een detox onder medisch toezicht. Onze zorgprofessionals verlagen je dosis stap voor stap, houden je afkickverschijnselen in de gaten en verlichten ze waar nodig met medicijnen. Ondertussen leer je in de behandeling hoe je met spanning en angst omgaat zonder dat je naar een pil grijpt.

Als angst onder je gebruik ligt

De angst waarvoor je Xanax kreeg, verdwijnt niet vanzelf als je stopt, want het middel nam de oorzaak ervan niet weg. Daarom kijken onze zorgprofessionals ook naar wat eronder ligt, zoals een angststoornis, stress, depressie, ADHD, autisme of een persoonlijkheidsstoornis. Heb je naast je verslaving zo'n psychische aandoening, dan heet dat een dubbele diagnose.

Slik je Xanax al langer dan een paar weken, stop dan niet in één keer, maar bel eerst 040-303 2626. Zo sta je er vanaf de eerste stap niet alleen voor en weet je hoe je veilig van Xanax (alprazolam) afkomt.