Tramadol

Tramadol is een sterke pijnstiller die vaak wordt voorgeschreven bij matige tot ernstige pijn, bijvoorbeeld na een operatie of bij chronische pijnklachten. Het medicijn werkt op het centrale zenuwstelsel en beïnvloedt de manier waarop pijnsignalen in de hersenen worden verwerkt.

Hoewel tramadol een effectief medicijn kan zijn, kan het ook bijwerkingen geven en in sommige gevallen leiden tot een tramadolverslaving. We vertellen je alles over wat tramadol is, hoe het werkt in het lichaam, hoe lang het effect duurt en welke risico’s er zijn bij gebruik of stoppen met tramadol.

Tramadol is een opioïde pijnstiller. Het wordt voorgeschreven wanneer lichtere pijnstillers zoals paracetamol of ibuprofen onvoldoende effect hebben.

Artsen schrijven tramadol bijvoorbeeld voor bij:

• pijn na operaties
• zenuwpijn
• chronische pijnklachten
• ernstige verwondingen

Tramadol werkt anders dan veel andere pijnstillers. Het remt pijnsignalen in het zenuwstelsel en beïnvloedt daarnaast stoffen in de hersenen zoals serotonine en noradrenaline. Hierdoor kan het medicijn de pijnbeleving verminderen.

Omdat tramadol invloed heeft op het centrale zenuwstelsel, kan het naast pijnstilling ook effecten hebben op stemming, energie en alertheid.

Wanneer iemand tramadol gebruikt, beïnvloedt het middel verschillende processen in het lichaam.

Het medicijn:

• vermindert de overdracht van pijnsignalen naar de hersenen
• beïnvloedt neurotransmitters zoals serotonine en noradrenaline
• kan een licht verdovend of rustgevend effect geven

Daardoor kan tramadol naast pijnvermindering ook andere effecten veroorzaken, zoals slaperigheid of vermoeidheid en duizeligheid. Ook misselijkheid en een gevoel van ontspanning kunnen effecten van tramadol zijn. 

Bij hogere doseringen of langdurig gebruik kunnen ook sterkere effecten op het zenuwstelsel optreden.

De werking van tramadol is anders dan bij veel andere pijnstillers. Tramadol werkt namelijk op twee niveaus:

Opioïde werking
Tramadol bindt zich aan opioïde receptoren in de hersenen, waardoor pijnsignalen minder sterk worden ervaren.

Invloed op neurotransmitters
Het medicijn verhoogt de hoeveelheid serotonine en noradrenaline in de hersenen. Deze stoffen spelen een rol bij pijnregulatie, stemming en alertheid.

Door deze gecombineerde werking kan tramadol effectief zijn bij verschillende soorten pijn. Tegelijkertijd is dit ook een reden waarom het middel bij langdurig gebruik risico’s kan geven, waaronder afhankelijkheid.

Hoe snel tramadol werkt, hangt af van de vorm van het medicijn.

Gemiddeld geldt:

• tabletten met directe afgifte werken na 30 tot 60 minuten
• capsules of tabletten met vertraagde afgifte kunnen 1 tot 2 uur nodig hebben
• injecties werken vaak sneller

Factoren zoals lichaamsgewicht, dosering, stofwisseling en of iemand al eerder opioïden gebruikte kunnen invloed hebben op hoe snel het effect merkbaar is.

De werkingsduur van tramadol verschilt per variant.

Gemiddeld houdt het effect 4 tot 6 uur aan bij normale tabletten. Bij tabletten met verlengde afgifte kan dit 12 tot 24 uur zijn.

De werkzame stoffen blijven echter vaak langer in het lichaam aanwezig dan het merkbare pijnstillende effect. Daarom kan bij regelmatig gebruik een opbouw van het medicijn in het lichaam ontstaan.

Tramadol kan invloed hebben op slaap. Sommige mensen merken dat ze door tramadol slaperig worden of makkelijker in slaap vallen.

Bij anderen kan het medicijn juist zorgen voor onrust, levendige dromen en verstoorde slaap.

Slaapklachten kunnen ook ontstaan wanneer iemand langdurig tramadol gebruikt of probeert te stoppen.

Tramadol kan gevaarlijke interacties hebben met andere middelen.

Combinaties die risico’s kunnen geven zijn onder andere:

• alcohol
• slaapmiddelen of kalmeringsmiddelen
• andere opioïde pijnstillers
• antidepressiva (zoals SSRI’s of MAO-remmers)
• bepaalde migraine-medicatie

Deze combinaties kunnen bijvoorbeeld leiden tot sterke sufheid, ademhalingsproblemen en het serotoninesyndroom.

Het is daarom belangrijk om tramadol alleen te gebruiken volgens voorschrift van een specialist. Je kan altijd vrijblijvend contact opnemen met ons gespecialiseerde team voor informatie of hulp.

Tramadol kan verslavend werken, vooral bij langdurig of hoog gebruik.

Het lichaam kan namelijk gewend raken aan het medicijn. Daardoor kan iemand steeds meer nodig hebben voor hetzelfde effect, zich onrustig voelen zonder het middel en moeite hebben met stoppen.

Niet iedereen die tramadol gebruikt raakt verslaafd. Toch kan het risico toenemen wanneer het medicijn langer dan enkele weken wordt gebruikt of wanneer iemand gevoelig is voor afhankelijkheid.

Bij een tramadolverslaving speelt het middel een steeds grotere rol in het dagelijks leven.

Signalen die kunnen wijzen op afhankelijkheid zijn bijvoorbeeld:

• het medicijn vaker gebruiken dan voorgeschreven
• sterk verlangen naar het middel
• moeite hebben met minderen of stoppen
• lichamelijke klachten bij het overslaan van een dosis

Omdat tramadol ook invloed heeft op hersenstoffen zoals serotonine, kan stoppen soms zowel lichamelijke als mentale klachten geven.

Wanneer iemand stopt met tramadol na langdurig gebruik, kunnen tramadol afkickverschijnselen optreden.

Deze ontwenningsverschijnselen ontstaan doordat het lichaam gewend is geraakt aan het middel.

Veelvoorkomende klachten zijn:

• onrust of angst
• slaapproblemen
• spierpijn
• zweten
• misselijkheid
• prikkelbaarheid
• sterke behoefte aan het middel (craving)

Deze klachten worden ook wel ontwenningsverschijnselen tramadol genoemd.

De duur van tramadol ontwenningsverschijnselen kan verschillen per persoon.

Meestal beginnen de klachten 12 tot 24 uur na de laatste dosis.

De eerste dagen zijn vaak het zwaarst. De meeste lichamelijke klachten nemen na ongeveer een week af, maar psychische klachten zoals vermoeidheid of prikkelbaarheid kunnen langer aanhouden.

Factoren die invloed hebben op de duur zijn bijvoorbeeld:

• hoe lang iemand tramadol heeft gebruikt
• de dosering
• of er andere middelen worden gebruikt
• de lichamelijke gezondheid

Sommige mensen proberen cold turkey te stoppen met tramadol, wat betekent dat ze in één keer stoppen zonder afbouw.

Hoewel dit mogelijk is, kan het gepaard gaan met sterke ontwenningsverschijnselen. Daarom wordt vaak geadviseerd om tramadol onder behandeling af te bouwen.

Een geleidelijke afbouw kan helpen om ontwenningsklachten te verminderen, de kans op terugval te verkleinen en het lichaam rustig te laten herstellen.

Twijfel je over je gebruik van tramadol, merk je dat stoppen lastig wordt of heb je vragen over tramadol verslaving? Dan kan het helpen om hierover met iemand te praten.

Onze specialisten hebben ervaring met medicijngebruik, afhankelijkheid en ontwenningsklachten. Samen kunnen we kijken naar je situatie en mogelijke stappen, of dat nu gaat om advies, behandeling bij afbouwen of hulp bij het stoppen met tramadol.

Je kunt altijd vrijblijvend contact opnemen voor meer informatie of om je vragen over tramadol of een tramadolverslaving te bespreken.