Alcohol en relatieproblemen

Relatieproblemen door alcohol ontstaan meestal geleidelijk. In het begin hoort een glas bij de gezelligheid of het ontspannen na een drukke dag. Wordt drinken een vaste gewoonte en neemt de hoeveelheid toe, dan krijgt alcohol steeds meer invloed op hoe jullie met elkaar praten, samen plannen maken en elkaar vertrouwen.

Die invloed begint bij wat alcohol in de hersenen van je partner doet. Alcohol werkt in op het deel van de hersenen dat impulsen tegenhoudt en gedrag bijstuurt. Na een paar glazen zegt of doet je partner daardoor sneller iets waar hij of zij later spijt van heeft, zoals een kwetsende opmerking. Ook kijkt je partner onder invloed vooral naar het moment zelf en nauwelijks naar wat een uitspraak de volgende dag met jullie doet. Hoe meer je partner drinkt, hoe sterker die gedragsverandering door alcohol wordt.

Juist op zulke momenten loopt een gesprek sneller uit op ruzie. Wanneer ruzie door alcohol regelmatig voorkomt, kan dit een patroon worden binnen de relatie, met ruzies op de avond zelf en discussies die later over het drinken ontstaan.

Ruzie onder invloed

Op de avond zelf vat je partner jouw woorden en gedrag makkelijker verkeerd op. Een gewone vraag kan dan als kritiek binnenkomen. Omdat alcohol het ook moeilijker maakt om een boze reactie in te houden, volgt die reactie bovendien sneller. Daardoor beginnen dronken ruzies vaak over iets kleins, zoals een blik of de toon waarop je iets zegt. Wat begint als een klein meningsverschil, kan uitmonden in een grotere ruzie.

Ruzie over het drinken

De discussies daarna ontstaan juist op dagen dat je partner niet drinkt. Jullie botsen dan over beloftes om minder te drinken die niet worden nagekomen, over geld dat aan drank opgaat of over een feestje dat anders liep dan afgesproken. Omdat je partner het drinken zelf vaak ontkent of wegwuift, blijft het echte onderwerp liggen en komen dezelfde verwijten steeds terug.

Die onopgeloste spanning kan er op haar beurt voor zorgen dat je partner meer gaat drinken. Relatieproblemen horen namelijk bij de factoren die meespelen bij het ontstaan van een alcoholverslaving, net als aanleg en nare ervaringen op jonge leeftijd. Drinkt je partner om de spanning thuis even niet te voelen, dan levert dat de volgende dag nieuwe spanning op: een kater, gemiste afspraak of ruzie die niet is uitgepraat. Zolang het drinken doorgaat, blijven jullie zo in dezelfde cirkel zitten.

Drinkt je partner elke dag, dan betekent dat niet automatisch dat hij of zij verslaafd is. Of er sprake is van een alcoholprobleem, hangt vooral af van wat het drinken met iemands leven doet en minder van het aantal glazen. Wel wordt dagelijks drinken op den duur een automatisme, waarbij je partner er nauwelijks nog bewust voor kiest. Deze signalen kunnen erop wijzen dat het drinken van je partner verder gaat dan een gewoonte:

• er is steeds meer nodig voor hetzelfde effect
• een dag zonder alcohol lukt niet of geeft onrust
• het drinken gaat door, ook als het gevolgen heeft voor werk, geld of jullie relatie
• afspraken worden niet nagekomen door het drinken
• er wordt gelogen over hoeveel er gedronken is

Veel van deze signalen blijven lang verborgen, omdat ze samengaan met de trucjes van een alcoholist, zoals drank verstoppen of uit een koffiemok drinken. Herken je er toch meerdere tegelijk, dan kan het drinken al zijn overgegaan in een verslaving. Of je partner een alcoholist is, hangt onder meer af van controleverlies en van afkickverschijnselen zodra het drinken stopt.

Of het nu al om een verslaving gaat of niet, het drinken heeft ook gevolgen voor jou. Leef je samen met iemand die te veel drinkt, dan neem je vaak ongemerkt steeds meer over, zoals de boodschappen, zorg voor de kinderen, financiën en het afzeggen van afspraken. Daarnaast pas je je aan het drinken aan, bijvoorbeeld door minder naar feestjes te gaan of thuis de sfeer zo rustig mogelijk te houden. Dat vraagt veel van je: bijna alle naasten van iemand met een verslaving hebben last van matige tot ernstige psychische klachten en ruim de helft heeft het gevoel er alleen voor te staan, omdat de omgeving de situatie niet begrijpt.

Het drinken is niet jouw schuld

Bij die zware last komt vaak de vraag wie er schuld heeft, zeker als die vraag in ruzies steeds terugkomt. Toch ben je als partner niet verantwoordelijk voor het alcoholgebruik van iemand anders, ook niet als jullie relatie al langer onder druk staat. Je kunt het drinken ook niet voor je partner oplossen. Alleen je partner kan stoppen en bij een verslaving lukt dat meestal pas met hulp.

Opvangen en verbergen houdt het drinken in stand

Juist omdat je het drinken niet kunt oplossen, heeft het weinig zin om de gevolgen ervan voor je partner op te vangen. Meld je je partner ziek bij het werk, betaal je openstaande rekeningen of houd je het probleem stil voor familie en vrienden, dan doe je dat meestal uit zorg of schaamte. Het nadeel is dat je partner daardoor minder merkt wat het drinken kost, terwijl juist die gevolgen een reden kunnen zijn om iets te veranderen.

Wat je wel kunt doen, is je partner laten zien wat het drinken kost. Jij ziet de gevolgen vaak eerder dan je partner zelf. Daardoor kun je je partner motiveren om te stoppen of hulp te zoeken, al is daar meestal meer dan één gesprek voor nodig.

Praten op een nuchter moment

Zo’n gesprek begin je het best op een moment dat jullie allebei nuchter en rustig zijn, want een gesprek met iemand die gedronken heeft, loopt vaak vast. Vertel wat je zelf ziet en wat het drinken met jou doet, zoals de verjaardag die uit de hand liep of het geld dat aan het eind van de maand op is. Dat komt beter aan dan zeggen dat je partner een probleem heeft. Stel open vragen en luister zonder meteen te oordelen. Loopt het gesprek toch vast, laat het onderwerp dan rusten en kom er op een ander moment op terug.

Grenzen stellen

Naast praten mag je ook duidelijk maken wat je niet meer accepteert, zoals dronken thuiskomen, geld van de gezamenlijke rekening voor drank of ruzie waar de kinderen bij zijn. Spreek daarbij af wat je doet als je partner over die grens gaat, zodat het niet bij woorden blijft. Dat geldt zeker voor geweld: partnergeweld komt vaker voor wanneer iemand zwaar drinkt of verslaafd is aan alcohol, maar alcohol is daar nooit een excuus voor.

Goed voor jezelf zorgen

Om je grenzen te kunnen bewaken, heb je zelf ook energie nodig. Blijf daarom dingen doen die je belangrijk vindt, zoals sporten, je hobby of afspreken met vrienden. Vertel ook iemand die je vertrouwt wat er thuis gebeurt, zodat je er niet alleen mee rondloopt. Daarnaast kun je voor jezelf hulp zoeken, los van wat je partner doet.

Heb je kinderen, dan krijgen ook zij de ruzies, stemmingswisselingen en spanning in huis mee, zelfs als er niet over gepraat wordt. Sommige kinderen denken dat het door hen komt dat hun vader of moeder te veel drinkt. Leg daarom in woorden die passen bij hun leeftijd uit wat er aan de hand is en maak duidelijk dat zij er niets aan kunnen doen. Betrek ze niet bij de problemen tussen jou en je partner en let ook op hoe het met hen gaat: kinderen van een ouder met een verslaving hebben later twee tot drie keer zoveel kans op psychische problemen of alcoholproblemen.

Blijft het drinken de sfeer thuis bepalen, dan kan afstand nemen jou en je kinderen lucht geven. Dat betekent niet meteen dat je de relatie beëindigt. Je kunt bijvoorbeeld een tijdje ergens anders slapen, niet meer meegaan naar plekken waar veel gedronken wordt of je geld apart houden van dat van je partner. Zo maak je ruimte voor jezelf, zonder dat je al een definitieve keuze hoeft te maken.

De relatie verbreken

Op een gegeven moment kan die definitieve keuze toch nodig zijn. Je partner blijft drinken, ook na jullie gesprekken en nadat je grenzen hebt gesteld. Dan kan het verbreken van de relatie een manier zijn om jezelf of je kinderen te beschermen. Dat besluit kun alleen jij nemen. Bespreek het wel eerst met iemand die je vertrouwt, omdat de gevolgen voor je woning, geld en eventuele kinderen groot zijn.

Met zo’n keuze of met de vraag hoe je verder wilt, kun je bij CACN Verslavingszorg terecht, want onze hulp is er ook voor familie en naasten van alcoholisten. Dat kan zelfs als je partner zelf nog geen hulp wil. Als je belt, krijg je in principe meteen iemand van ons team aan de lijn. Samen met een van onze zorgprofessionals kijk je naar wat er thuis gebeurt, hoe je omgaat met het drinken van je partner en wat je voor jezelf nodig hebt.

Als je partner in behandeling gaat

Besluit je partner wel om hulp te zoeken, dan blijf jij daar ook bij betrokken. Na de intake voor hulp bij alcoholisme krijgt je partner een persoonlijk behandeladvies. Tijdens de behandeling van alcoholverslaving blijft je partner thuis wonen en komt twee of drie dagen per week naar onze locatie in Eindhoven of Utrecht, met als doel blijvend te stoppen. Jij kunt dan meedoen aan een familiebijeenkomst, waar je uitleg krijgt over verslaving en herstel en andere naasten ontmoet. 

Wat drank in een relatie kapotmaakt, gaat meestal niet in één keer. Het vertrouwen slijt, de gesprekken worden korter en jullie leven steeds meer langs elkaar heen. Wil je met iemand praten over wat er bij jullie thuis gebeurt? Bel dan 040-303 2626 of laat je gegevens achter via het contactformulier. Ons team staat ook klaar voor partners die vastlopen in alcohol en relatieproblemen.