Wat is dipsomanie en hoe herken je het?
Dipsomanie kenmerkt zich door periodes, ook wel episodes genoemd, waarin je extreem veel drinkt en dit ook niet goed in de hand hebt. Je zegt of doet bijvoorbeeld iets waar je de volgende dag spijt van hebt; je komt te laat op je afspraak of verschijnt helemaal niet door de heftige kater; je krijgt allerlei lichamelijke klachten of je voelt je mentaal niet goed in de dagen erna doordat je zoveel alcohol hebt gedronken.
Hoe een patroon ontstaat
Vervolgens kunnen er weken of zelfs maanden voorbijgaan waarin je niet of nauwelijks drinkt. Maar als de drang vervolgens weer opkomt, lijken de nadelen van de vorige keer ineens weer niet zo belangrijk en heb je geen rem meer. Er kan op die manier ongemerkt een patroon ontstaan.
Kwartaaldrinker: hetzelfde patroon, andere naam
De term kwartaaldrinker is een benaming voor iemand die last heeft van dipsomanie. Het verwijst niet letterlijk naar een periode van 3 maanden wel of niet drinken, maar je drinkt zulke lange periodes niet, dat je bij wijze van spreken maar eens per kwartaal drinkt. Maar dan wel meteen op een manier waarbij je ver over je eigen grenzen gaat. Dat wordt dus ook wel kwartaaldrinken genoemd.
Alcoholverslaving versus dipsomanie of kwartaaldrinken
Bij alcoholverslaving ben je niet alleen geestelijk afhankelijk geraakt, maar ook lichamelijk. Je hebt dan de drank nodig om te kunnen functioneren. Zomaar stoppen kan leiden tot allerlei afkickverschijnselen die in sommige situaties levensgevaarlijk kunnen zijn.
Bij dipsomanie kun je juist wel stoppen met drinken, doordat je nog geen lichamelijke verslaving hebt ontwikkeld. Je kunt een hele tijd zonder drank en zonder dat je daar zin in hebt. Maar ondertussen kan er zich een spanning bij je opbouwen waardoor je na een tijd toch weer stevig gaat drinken. Zo wordt alcohol jouw manier om te ontladen.
Dieperliggende oorzaken voor ongecontroleerd drinken
Die opbouwende spanning kan een dieperliggende oorzaak hebben. Denk aan een depressie, burnout, ADHD, autisme of een persoonlijkheidsstoornis, zoals borderline. Lang niet altijd weet je dat er zoiets speelt, maar je kunt er wel klachten van ondervinden, zoals:
- een innerlijke onrust voelen die je niet kunt verklaren
- snel overweldigd raken in sociale situaties
- problemen hebben om in of door te slapen
- het gevoel hebben dat je er niet bij hoort of dat je anders bent
- last hebben van stemmingswisselingen en een kort lontje
- steeds meer moeite hebben om je grenzen aan te geven
- jezelf continu somber of leeg voelen
- moeite hebben om je impulsen te beheersen
Neerwaartse spiraal
De spanning en stress van deze klachten kunnen geleidelijk groter worden; drank kan dan steeds verleidelijker worden, omdat je dan even nergens aan hoeft te denken en je problemen tijdelijk lijken te verdwijnen.
Het probleem met dipsomanie is dat het drinken al snel ongecontroleerd wordt. Vervolgens stop je er na een tijdje weer mee, maar doordat de oorzaak niet weg is, is de kans groot dat je na een tijdje weer moet ontladen. Zo kan er een patroon ontstaan dat moeilijk te doorbreken is.
Dipsomanie is een alcoholprobleem
Doordat je soms maanden niet of heel weinig drinkt, lijkt het voor de buitenwereld en jezelf of je je alcoholgebruik goed in de hand hebt. En de keren dat je dan wel overmatig veel drinkt, kun je dat makkelijker afdoen als ‘iedereen drinkt weleens te veel’. Het is ook makkelijker te verbergen.
Die periodes waarin je zo excessief drinkt, kunnen echter allerlei problemen opleveren en zijn niet zonder risico. De periodes van niet-drinken kunnen ook steeds korter worden. Hierdoor is dipsomanie een vorm van problematisch alcoholgebruik dat uiteindelijk een van de wegen is die naar alcoholverslaving kunnen leiden.
Kwartaaldrinken en tolerantie
Doordat je bij dipsomanie een hele tijd niet gedronken hebt, kan de alcohol extra hard binnenkomen als je ineens weer begint. Dat maakt het risico op alcoholvergiftiging extra groot. Toch wennen je hersenen snel aan de hoeveelheid alcohol. Je hebt dan al snel meer nodig om hetzelfde effect te bereiken, dus drink je ook steeds meer. Bij dipsomanie gaat die toename extra hard. Je kunt bijvoorbeeld gaan bingedrinken. Hierdoor kunnen ook de risico’s van veel alcohol sneller toenemen.
Het karakter van een alcoholist
Er bestaat een hardnekkig beeld van ‘het karakter van een alcoholist’: iemand die zichzelf en zijn naasten verwaarloost, liegt over zijn drankgebruik en onbetrouwbaar is met het maken van afspraken. Dit beeld klopt vaak niet met de werkelijkheid. Je hebt bijvoorbeeld een drukke baan, een gezin en doet aan sport of hebt hobby’s. Er kan dan sprake zijn van functionerend alcoholisme, waarbij er aan de buitenkant niets te zien is. Vaak kun je dit beeld lang volhouden; er zijn allerlei trucjes die een alcoholist kan toepassen om problemen door alcoholgebruik te verbergen.
Bij dipsomanie is het nog lastiger om te (h)erkennen dat je een probleem hebt. In de lange periodes dat je geen drank aanraakt, heb je tenslotte geen of minder last van stemmingswisselingen, agressieve of juist sombere buien en zul je minder snel je afspraken verzaken. Die toch al niet zo betrouwbare graadmeter, het karakter van een alcoholist, is bij kwartaaldrinkers nog veel minder van toepassing.
Wat wel geldt: ook al duren de perioden van drankzucht maar kort, dan toch kan je karakter erdoor beïnvloed worden. Denk aan:
- ruzie zoeken met je omgeving
- achter het stuur stappen terwijl er nog te veel alcohol in je bloed zit
- toegeven aan impulsen, bijvoorbeeld alcohol combineren met cocaïne
De stadia van alcoholisme bij dipsomanie
Hoewel de stadia van alcoholisme vaak worden beschreven als een geleidelijk verloop van sociaal drinken naar afhankelijkheid, is dipsomanie grilliger. Je kunt bijvoorbeeld jarenlang last hebben van periodes van overmatig alcoholgebruik, afgewisseld door periodes van helemaal niet drinken. Tot je misschien steeds minder drinkt of helemaal stopt. Maar het kan ook dat dit drinkpatroon verergert:
- de episodes komen vaker voor
- de hoeveelheid alcohol per episode neemt toe
- je herstel na een episode duurt langer
- de gevolgen van alcohol worden ernstiger
Als stoppen niet meer goed lukt
Dit kan het gevolg zijn van een verergering van je onderliggende problemen; eerder zagen we dat je klachten hiervan weliswaar tijdelijk kunt verzachten, maar dat alcohol de oorzaak niet wegneemt. Er kan ook iets ergs gebeuren, zoals baanverlies, een scheiding, ziekte of een sterfgeval. Dit kan ervoor zorgen dat je weer zo’n episode ingaat van veel alcohol, maar dat het deze keer niet goed lukt om nog te stoppen met drinken.
Dat maakt het des te belangrijker om je zorgen al vroeg bespreekbaar te maken als jij te maken hebt met periodes van drankzucht. Ook als het om een naaste gaat. Wil je een keer van gedachten wisselen hierover? Bel ons dan op 040-303 2626. Wij kunnen je persoonlijk advies geven.
Moet dipsomanie behandeld worden?
Dipsomanie kan een signaal zijn dat er meer met je aan de hand is. De episodes hangen vaak samen met onderliggende triggers, zoals stress, emotionele pijn en onverwerkte ervaringen. Daarom is het voor je herstel belangrijk om die triggers te leren herkennen en er anders mee om te gaan.
De kern van je verslaving
Bij CACN Verslavingszorg zijn we gespecialiseerd in dubbele diagnoses, waarbij we niet alleen naar de verslaving kijken, maar ook naar wat daar mogelijk de aanjager voor is. We richten ons op de combinatie van het doorbreken van het patroon en het aanpakken van wat eronder zit. Verslaving kan jouw mentale gezondheid immers ernstig beïnvloeden en andersom kunnen uitdagingen op het gebied van jouw geestelijke welzijn het risico op verslaving vergroten en je alcoholgebruik in stand houden of verergeren.
Wat dipsomanie betekent voor je gezondheid
De fysieke gevolgen van periodiek overmatig drinken worden vaak onderschat, juist omdat je tussendoor ‘herstelt’ en er op die momenten wellicht zelfs een gezond leven op na houdt. Maar elke episode belast je organen en zenuwstelsel opnieuw en kan soms ook cumulatief zijn.
Als bijvoorbeeld je lever hard moet werken om de grote hoeveelheid alcohol af te breken en de periodes tussen het drinken worden ongemerkt korter, dan kan de negatieve impact op dit orgaan zich opstapelen. Bovendien krijgt je lichaam van grote hoeveelheden alcohol in een korte periode een flinke tik uitgedeeld.
Gevolgen van dipsomanie voor je gezondheid:
- leverschade die pas laat tot uiting komt
- verhoogd risico op hartritmestoornissen tijdens en na een episode
- geheugen- en concentratieproblemen
- verhoogde kans op ongelukken en black-outs
- depressieve klachten en angststoornissen als je nuchter bent
Dipsomanie gaat dus verder dan af en toe te veel drinken. Je loopt serieuze gezondheidsrisico's die je niet kunt ondervangen door tussendoor nuchter te zijn.
We zijn er ook voor vragen en persoonlijk advies
Het kan heel goed dat je op deze pagina bent beland doordat je toevallig de term dipsomanie ergens hebt opgevangen. Als je jezelf hierin herkent, ben je niet de enige. Niet iedereen daarvan komt in de problemen.
Merk je dat jij zelf toch wel wat vraagtekens hebt bij je drinkpatroon of dat van een naaste, bel ons team dan gerust op 040-303 2626. We zijn er niet alleen voor behandeling van alcoholproblemen, maar ook voor eerlijke informatie en een luisterend oor als jij je zorgen maakt over dipsomanie.