Alcohol is een drug, maar niet volgens de wet
Is alcohol drugs? Dat hangt af van hoe je drugs omschrijft. Bedoel je een middel dat inwerkt op je hersenen en verandert hoe je je voelt, denkt en reageert, dan is alcohol gewoon een drug: het middel verdooft je hersenen net zoals andere drugs dat doen. Kijk je naar de wet, dan is alcohol geen drug, want de Opiumwet noemt alcohol niet. Juist doordat alcohol legaal is, worden de risico’s ervan al snel onderschat.
Is alcohol een harddrug?
In de Opiumwet staan alle middelen die je niet mag maken, verhandelen, vervoeren of bezitten, verdeeld over twee lijsten. Op lijst I staan de harddrugs: middelen waarvan de overheid het risico onaanvaardbaar groot vindt, zoals cocaïne, speed, MDMA en 3-MMC. Alcohol staat daar niet tussen en is officieel dus geen harddrug.
Is alcohol dan een softdrug?
Ook op de tweede lijst ontbreekt alcohol. Op lijst II staan de softdrugs, zoals cannabis, paddo’s en slaap- en kalmeringsmiddelen. Die zijn net zo goed verboden, al gedoogt de overheid bij cannabis de verkoop van kleine hoeveelheden in coffeeshops. Alcohol is dus ook geen softdrug en valt helemaal buiten de Opiumwet.
Welke wet geldt voor alcohol?
Dat alcohol buiten de Opiumwet valt, wil niet zeggen dat je er alles mee mag. Voor alcohol geldt de Alcoholwet, die het middel zelf niet verbiedt, maar regelt wie alcohol mag verkopen en kopen. Ben je jonger dan 18, dan mag je geen alcohol kopen of bij je hebben. Ook mag je geen alcohol kopen voor iemand onder de 18. Het drinken zelf is voor niemand strafbaar.
Waarom is alcohol legaal en drugs niet?
Dat alcohol een eigen, mildere wet heeft, komt vooral doordat drinken al duizenden jaren bij ons leven hoort. Ruim driekwart van de volwassenen in Nederland drinkt weleens. Waar veel mensen na een paar keer proberen stoppen met drugs, gaat proberen bij alcohol meestal over in vast gebruik: bij een etentje, op een verjaardag of op het terras. Een verbod zou daarom op groot maatschappelijk verzet stuiten.
Wat alcohol oplevert en wat het kost
Ook levert alcohol de overheid accijns en belasting op en werken veel mensen in de horeca en de drankensector. Tel je alle kosten en baten bij elkaar op, dan kost alcohol de samenleving toch jaarlijks tussen de 2,3 en 4,2 miljard euro, aan zorg, onderwijs, politie, justitie en verloren productiviteit.
Gewoon is niet hetzelfde als onschuldig
Die kosten zie je niet terug in hoe mensen naar alcohol kijken. Doordat drinken zo normaal is, schatten veel mensen de risico’s van alcohol lager in dan ze zijn, terwijl ze de risico’s van drugs juist hoger inschatten. Daardoor valt het minder op als iemand te veel drinkt, ook voor diegene zelf.
Waarom alcohol toch als harddrug wordt gezien
Leg je de risico’s van alcohol naast die van andere middelen, dan komt alcohol telkens bij de vijf schadelijkste uit. In zo’n vergelijking telt niet alleen hoe giftig en verslavend een middel is, maar ook hoeveel ongelukken, agressie en arbeidsuitval het veroorzaakt. Juist omdat zoveel mensen drinken, weegt alcohol daarin zwaar mee. Drink je regelmatig meer dan een à twee glazen per dag, dan is alcohol voor je lichaam zelfs schadelijker dan de meeste drugs.
Gevolgen voor je gezondheid
Die schade begint bij de stof zelf: pure alcohol is giftig, beschadigt je lichaamscellen en staat officieel bekend als kankerverwekkend. Drink je jarenlang veel, dan neemt de kans toe op onder meer kanker, hart- en vaatziekten, leverschade, depressie, angststoornissen en blijvende hersenschade, van concentratie- en geheugenproblemen tot de ziekte van Korsakov.
Soft en hard gebruik
Hoe groot die schade wordt, hangt meer af van hoe je drinkt dan van de lijst waarop een middel wel of niet staat. De woorden harddrugs en softdrugs wekken de indruk dat softdrugs per definitie minder gevaarlijk zijn, maar ook cannabis kun je op een harde manier gebruiken, bijvoorbeeld door elke dag te blowen. Bij alcohol werkt dat net zo: hoe vaker en hoe meer je drinkt, hoe groter de kans op een alcoholverslaving. Ook een klein beetje is niet zonder risico, want voor alcohol bestaat geen veilige ondergrens.
Hoe verslavend is alcohol vergeleken met drugs?
Die kans op verslaving is bij alcohol groot. Alcohol hoort bij de meest verslavende middelen: alleen van een paar middelen, zoals heroïne, crack en tabak, raak je sneller verslaafd. Net als andere drugs zorgt alcohol ervoor dat je hersenen dopamine aanmaken, een stof die je een gevoel van beloning geeft. Drink je lange tijd veel, dan wennen je hersenen daaraan en heb je steeds meer nodig voor hetzelfde effect.
Lichamelijk en geestelijk verslavend
Doordat ook je lichaam aan alcohol went, kun je er niet alleen geestelijk maar ook lichamelijk verslaafd aan raken. Zonder drank raakt je lichaam dan ontregeld en krijg je afkickverschijnselen van alcohol. Dat geldt niet voor alle drugs, maar wel voor bijvoorbeeld GHB en heroïne.
Hoeveel mensen raken verslaafd aan alcohol?
Toch raken de meeste mensen die drinken niet verslaafd. Wel heeft ongeveer 1 op de 20 volwassenen tussen 18 en 75 jaar een stoornis in het gebruik van alcohol. In 2024 stonden ruim 30.000 mensen bij de verslavingszorg geregistreerd met alcohol als belangrijkste probleem.
Alcohol en drugs samen gebruiken
Alcohol wordt vaak gecombineerd met drugs of medicijnen. Wat zo’n combinatie met je doet, is moeilijk te voorspellen: sommige medicijnen werken minder goed door alcohol, terwijl andere middelen het effect van alcohol juist versterken. Daardoor zijn de risico’s van drugs en alcohol samen groter dan die van elk middel apart. Stop je met het ene middel, dan kan een ander middel de plek ervan innemen. Die verschuiving heet cross-addiction.
Stoppen na lang en veel drinken
Heb je lange tijd veel gedronken, dan is je lichaam gewend geraakt aan alcohol. Stop je dan in één keer, dan kun je afkickverschijnselen krijgen, van trillen en onrust tot in ernstige gevallen een epileptische aanval of een delirium tremens, wat levensbedreigend kan zijn. Of in één keer stoppen voor jou veilig is, hangt af van hoe lang en hoeveel je hebt gedronken.
Stoppen onder medisch toezicht
Is in één keer stoppen voor jou te riskant? Dan kun je bij ons een detox volgen. Je stopt dan in één keer onder medisch toezicht en krijgt medicijnen die de ontwenning opvangen. Daarna begint de behandeling.
Waarschijnlijk drink je weinig of heel af en toe een glaasje alcohol. En als je drinkt, behoud je de controle – je weet precies wanneer het genoeg is.
Maak je je zorgen om een naaste? Ook dan kun je contact met ons opnemen.
Je slaat een gezellig drankje met vrienden of familie niet over en geniet daarvan. Ook kun je de drank prima laten staan.
Deze test is bedoeld om je inzicht te geven in je alcoholgebruik en je aan het denken te zetten. Want een alcoholverslaving ontstaat vaak langzaam en ongemerkt. Ook met een laag risico loop je kans dat je gebruik geleidelijk toeneemt.
Heb je ondanks de uitslag toch het gevoel dat alcohol soms een te grote rol speelt? Of maak je je zorgen om iemand in je omgeving? Wat je vraag ook is, wij staan voor je klaar.
Alcohol is sociaal geaccepteerd in onze maatschappij, is eenvoudig beschikbaar en roept vaak geen vragen op. Juist die vanzelfsprekendheid maakt het makkelijker om ongemerkt steeds vaker en meer te gaan drinken. Dit kan flinke gevolgen hebben, zowel lichamelijk, mentaal als sociaal. Misschien heb je te maken met onderliggende problemen, waardoor je steeds vaker naar alcohol grijpt. Zo ontstaat er al snel een patroon dat lastig te doorbreken is.
Merk je dat je alcoholgebruik verandert? Dat je er last van krijgt of bang bent om de controle kwijt te raken? Blijf er dan niet alleen mee rondlopen. We luisteren naar je en geven het advies dat je nu nodig hebt.
Is 'willen drinken' ongemerkt veranderd in 'moeten drinken'? Heb je het gevoel dat alcohol je dagelijks in de weg zit? Alleen jij kent het eerlijke antwoord op die vragen.
Deze test is er niet om te oordelen. We weten hoe lastig het is om toe te geven dat het zo niet langer gaat. Hulp vragen voelt vaak als een enorme drempel. Maar uit ervaring weten we ook: die eerste stap kan het begin zijn van een leven zonder verslaving. Wij kunnen je hierbij helpen.
Is alcohol een vast onderdeel geworden van je dagelijkse leven? Lukt het je niet meer om een dag niet te drinken? Ervaar je de dagelijkse problemen van je drankgebruik? Schaam je je voor je gebruik? Alleen jij kent de antwoorden op deze vragen.
Bij een alcoholverslaving houden je eigen hersenen je voor de gek: ze laten je geloven dat je geen probleem hebt en doen er alles aan om je weer aan het drinken te krijgen. Hierdoor is wilskracht alleen vaak niet genoeg om je drinkpatroon te doorbreken, ondanks de ernstige gevolgen voor zowel lichaam als geest.
Weet je diep vanbinnen dat het zo niet langer gaat? Wacht dan niet langer. We luisteren naar je en helpen je verder met het advies dat je nú nodig hebt.
Hulp als je je zorgen maakt over je drinken
Drink je vaker of meer dan je van plan was of lukt het je niet meer om een paar avonden achter elkaar geen alcohol te drinken? Dan kan dat het begin zijn van een alcoholverslaving en kun je bij CACN Verslavingszorg terecht. Herstel is goed mogelijk: zeven op de tien mensen met een alcoholstoornis herstellen binnen drie jaar.
Zo ziet de behandeling bij CACN Verslavingszorg eruit
Onze behandeling van alcoholverslaving is ambulant. Je blijft thuis wonen en komt twee of drie keer per week naar onze afkickkliniek in Eindhoven of Utrecht. Samen werken we toe naar blijvend stoppen. Gebruik je naast alcohol ook drugs, dan nemen we dat mee in je behandeling. Onze wachttijden zijn kort. Wil je erover praten? Bel dan 040-303 2626. Ook al is het antwoord op ‘is alcohol drugs?’ voor de wet nee, verslaafd raken kun je er net zo goed aan.