Grote pupillen

Bij grote pupillen staat het zwarte rondje in het midden van je oog zo wijd open dat er van je gekleurde iris maar een smalle rand overblijft. Er valt dan meer licht in je oog dan normaal. In het donker is dat precies de bedoeling. Blijven je pupillen ook in een lichte ruimte groot? Dan zet iets anders ze open: schrik, een medicijn, oogdruppels of een drug zoals cocaïne, speed of XTC.

Wat groot is, hangt af van het licht om je heen. In fel licht is een gezonde pupil ongeveer 2 tot 4 millimeter breed, in het donker 4 tot 8 millimeter. Die grootte regelen twee spiertjes in je iris. Een kringspier maakt je pupil kleiner zodra er veel licht binnenvalt, terwijl een andere spier de opening in het donker wijder trekt. Ook je leeftijd speelt mee, want bij jongeren gaan de pupillen in het donker verder open dan bij ouderen. Is de ene pupil minder dan een millimeter groter dan de andere, dan kan dat gewoon normaal zijn.

De spier die je pupil wijder trekt, komt niet alleen in het donker in actie. Je hebt ook grote pupillen wanneer je lichaam in de actiestand gaat, zoals bij gevaar. Je hersenen maken dan noradrenaline aan, een stof die je hart sneller laat kloppen, je laat zweten en die spier aanspant. Zo’n actiestand kan ontstaan door een emotie, maar ook door een medicijn of drug.

Schrik, spanning en concentratie

Van alle emoties is schrik de bekendste die je pupillen groter maakt, maar angst en spanning hebben hetzelfde effect. Ook als je hard nadenkt, bijvoorbeeld bij hoofdrekenen of als je twijfelt over een lastige keuze, gaan je pupillen iets verder open. Die verwijding blijft klein en is na enkele seconden tot minuten alweer voorbij.

Medicijnen en oogdruppels

Grote pupillen kunnen een bijwerking zijn van sommige antidepressiva, middelen tegen allergie of reisziekte en medicijnen bij de ziekte van Parkinson. Bij een oogonderzoek krijg je soms zelfs druppels die je pupillen met opzet wijdzetten, zodat de arts goed in je oog kan kijken. Je ziet dan een paar uur wazig en bent gevoelig voor licht, tot de druppels zijn uitgewerkt.

Grote pupillen als je moe bent

Moeheid hoort niet in dit rijtje, want van moeheid alleen krijg je geen grote pupillen. Bij te weinig slaap worden je pupillen juist iets kleiner en onrustiger: ze gaan langzaam een beetje open en weer dicht. Ben je doodmoe na een nacht doorhalen en zijn je pupillen toch groot, dan werkt er waarschijnlijk nog een stimulerend middel in je lichaam. Zo’n middel zorgt ervoor dat je wakker blijft en je pupillen wijd blijven, terwijl je lichaam eigenlijk allang aan rust toe is.

Dat je van stimulerende middelen grote pupillen krijgt, komt doordat ze je lichaam in dezelfde actiestand zetten als schrik, alleen sterker en uren achter elkaar. Middelen, zoals cocaïne, speed en XTC, laten je hersenen extra noradrenaline afgeven, waardoor de spier die je pupil wijder trekt aangespannen blijft. Ook in een lichte ruimte blijven je pupillen dan groot. Er valt meer licht in je ogen dan prettig is, zodat je wazig kunt zien en fel licht al snel te fel voelt.

Van welke drugs krijg je grote pupillen?

Naast stimulerende middelen maken ook drugs die je waarneming veranderen, zoals LSD en paddo’s, je pupillen groot. Deze drugs geven grote pupillen:

• Cocaïne, samen met een strak gezicht
• Speed en crystal meth
• XTC, soms met snel heen en weer trillende ogen
• 3-MMC, 4-MMC en andere middelen die op XTC en speed lijken
• LSD, paddo’s en 2C-B
• Ketamine, in mindere mate en soms met schokkende oogbewegingen
• Wiet en hasj, waarbij rode ogen meer opvallen dan de pupillen

Welke drugs geven kleine pupillen?

Of je grote of kleine pupillen van drugs krijgt, hangt af van het middel, want opioïden maken je pupillen juist klein. Dat geldt voor heroïne en voor pijnstillers, zoals oxycodon, tramadol en codeïne. Ook nitazenen, een groep sterke synthetische opioïden, hebben dat effect. Bij een overdosis worden je pupillen zo klein als een speldenknop. Samen met sufheid en een trage ademhaling kun je daaraan een overdosis herkennen.

Alcohol zit daar tussenin, want grote pupillen door alcohol krijg je niet altijd. Na een paar glazen kunnen je pupillen iets groter worden, terwijl ze bij flink drinken juist weer kleiner worden. Wat wel gebeurt, is dat je pupillen trager op licht reageren. Loop je van een donkere straat een fel verlichte kroeg in, dan passen je ogen zich daardoor minder snel aan. Zie je na een avond drinken toch opvallend grote pupillen, dan komen die eerder door een ander middel dan door de alcohol. Drink je al lange tijd veel, dan zegt je oogwit meer dan je pupillen: een geel oogwit door alcohol is een teken dat je lever het zwaar heeft.

Komen je grote pupillen door drugs, dan zijn ze meestal na ongeveer acht uur weer normaal, maar soms blijven ze tot twee dagen groot. Hoe lang dat precies duurt, hangt af van het middel, de hoeveelheid en of je die avond meerdere keren hebt bijgenomen. Na één lijntje cocaïne trekt de verwijding bijvoorbeeld sneller weg dan na een hele nacht XTC of speed.

Kun je grote pupillen wegkrijgen?

Zolang het middel nog in je lichaam werkt, krijg je grote pupillen niet weg, want fel licht maakt ze hooguit iets kleiner. Er bestaan wel oogdruppels die pupillen kleiner maken, maar die schrijft een arts niet voor om de werking van drugs te verbergen. Een zonnebril houdt alleen het felle licht tegen; achter de glazen blijven je pupillen gewoon groot.

Grote pupillen na één feest zeggen nog niets over verslaving. Voor de betekenis van grote pupillen kijk je naar het patroon. Zie je ze elk weekend terug of ook doordeweeks? Dan is gebruik een vast onderdeel van je leven geworden. Vanaf dat moment kan er een drugsverslaving ontstaan.

Signalen dat gebruik een patroon wordt

Zo’n patroon herken je aan de dip die na het weekend volgt: de dagen erna ben je somber, prikkelbaar en uitgeput, ook wel de dinsdagdip genoemd. Tegelijk heb je langzaam meer van het middel nodig voor hetzelfde effect. Een weekend overslaan lukt dan niet meer en ook je werk, studie of relatie komt in de knel.

Grote pupillen bij afkicken

Bij opioïden zie je het omgekeerde als je stopt: tijdens het gebruik zijn je pupillen klein, maar na het stoppen worden ze juist groot. Dat is een van de lichamelijke afkickverschijnselen, samen met geeuwen, tranende ogen, een loopneus, kippenvel, zweten en diarree. De klachten beginnen ongeveer zes uur na de laatste dosis en zijn na anderhalve dag tot twee dagen het heftigst. Bij een detox onder medisch toezicht vangen medicijnen de ergste ontwenning op, waarna de behandeling van de verslaving zelf kan beginnen.

Zie je opvallend grote pupillen bij je kind, partner of vriend, dan is dat nog geen bewijs dat hij of zij drugs gebruikt. Spanning of een medicijn kan je naaste precies dezelfde pupillen geven. Drugsgebruik wordt pas waarschijnlijker als de grote pupillen samengaan met andere veranderingen en telkens terugkomen na een weekend of een avond uit.

Signalen die erbij horen

Let daarom ook op hoe je naaste zich gedraagt als de pupillen groot zijn. Na cocaïne, speed of XTC staat het gezicht strak, knarst je naaste met de tanden en praat hij of zij aan één stuk door. De nacht erna lukt slapen niet, waarna een paar dagen volgen waarin je naaste somber, prikkelbaar en uitgeput is. Bij blowen vallen rode ogen meer op dan de pupillen.

Zo begin je het gesprek

Wil je je naaste aanspreken op wat je ziet? Kies dan een rustig moment waarop hij of zij nuchter is. Vertel concreet wat je hebt gezien, zoals de grote pupillen en de slapeloze nacht, zonder te beschuldigen of een bekentenis te eisen. Zo blijft er ruimte voor een volgend gesprek, ook als je naaste nu nog ontkent. Wat je verder kunt doen als je naaste verslaafd is, zetten we apart voor je op een rij. Gaat je naaste in behandeling bij CACN Verslavingszorg, dan kun je zelf naar een familiebijeenkomst gaan waar je uitleg krijgt over verslaving en herstel.

Ben je zelf degene die gebruikt en lukt het niet meer om een weekend over te slaan of krijg je afkickverschijnselen zodra je stopt? Dan kun je bij CACN Verslavingszorg terecht. We behandelen je verslaving en besteden aandacht aan de onderliggende problematiek.

Zo ziet de behandeling bij CACN Verslavingszorg eruit

Heb je naast je drugsgebruik last van stress, angst of depressie of speelt er ADHD, autisme of een persoonlijkheidsstoornis? Dan krijgt ook je mentale gezondheid een plek in je traject. Zo’n combinatie van een verslaving en een psychische aandoening heet een dubbele diagnose. De behandeling zelf is een ambulante behandeling: je blijft thuis wonen en komt twee tot drie dagen per week naar onze afkickkliniek in Eindhoven of Utrecht. Je traject valt onder de vergoeding van de basisverzekering, al kan je eigen risico wel in rekening worden gebracht.

Twijfel je of je gebruik nog bij een gewoon weekend past? Bel dan 040-303 2626 voor een eerste gesprek met een van onze zorgprofessionals. Daarin bespreek je wat je gebruikt, hoe lang dat al speelt en wat het middel met je werk, slaap en relaties doet. Op basis daarvan kijken we samen welke hulp bij jou past. Wil je eerst weten hoe het zit met de vergoeding of de actuele wachttijden? Dan beantwoorden we dat in hetzelfde gesprek. Zo zet je de eerste stap, zodat grote pupillen niet langer bij je weekend horen.